İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), 12 Kasım 2025’te (yani bugün) yayınladığı kapsamlı bir raporda, ABD’nin Mart ve Nisan 2025’te El Salvador’a sınır dışı ettiği 252 Venezuelalı mahkumun (çoğunluğu sığınmacı ve çete üyeliğiyle suçlanan kişiler) Başkan Nayib Bukele’nin yönettiği CECOT (Terörizm Tutuklular Merkezi) mega hapishanesinde sistematik işkence, cinsel şiddet ve diğer insan hakları ihlallerine maruz kaldığını belgeledi.
Raporda, 40 mahkumla doğrudan görüşmeler ve 150’den fazla aile üyesi/avukat tanıklığı temel alınarak “refoulement” (işkence riski bilinen ülkeye geri gönderme), keyfi tutuklama, zorla kaybetme ve aşağılayıcı muamele gibi ihlaller vurgulanıyor. ABD hükümetinin bu deportasyonlar için El Salvador’a yaklaşık 4.7 milyon dolar ödediği ve Trump yönetiminin “güvence” aldığını iddia ettiği halde ihlallerin devam ettiği belirtiliyor.
Raporun Ana Bulguları
HRW ve El Salvador merkezli Cristosal örgütünün ortak raporu “‘You Have Arrived in Hell’ (Cehenneme Hoş Geldiniz): Venezuelalılara Karşı İşkence ve Diğer Kötü Muameleler” başlıklı 81 sayfalık belgede şu detaylar yer alıyor:
- Fiziksel ve Cinsel Şiddet: Mahkumlar, gardiyanlar ve isyan polisi tarafından günlük hücre aramalarında, küçük ihlaller (örneğin yüksek sesle konuşma veya yanlış zamanda duş alma) nedeniyle dövülmüş. Bazı vakalarda cinsel şiddet (tecavüz) rapor edilmiş. Mahkumlar, “Siyah torbada çıkacaksın” (yani ceset torbasında) tehdidiyle sindirilmiş.
- İnsanlık Dışı Koşullar: Hücrelerde aşırı kalabalık (her hücrede 80 kişiye kadar), yetersiz tıbbi bakım, sınırlı hijyen (haftada bir duş), çürük yiyecek ve kirli su. Güneş ışığı ve havalandırma yetersizliği nedeniyle sağlık sorunları (cilt hastalıkları, enfeksiyonlar) yaygınlaşmış.
- Psikolojik Taciz ve İzolasyon: Mahkumlar aylarca aileleriyle iletişim kuramamış, avukat erişimi engellenmiş. El Salvador mahkemeleri, 76 habeas corpus (tutukluluk incelemesi) talebini cevapsız bırakmış. Bu, uluslararası hukuka göre “zorla kaybetme” olarak nitelendiriliyor.
- Özel Vakalar: Raporda fotoğraflar var; örneğin bir mahkumun diş kaybı, diğerinin burun kırığı gibi yaralar belgelenmiş. Bir tanık: “CECOT müdürü ‘Cehenneme geldiniz, ölene kadar buradasınız’ dedi.”
Çarşamba günü yayınlanan İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün raporuna göre, El Salvador’daki kötü şöhretli bir hapishanenin gardiyanları, ABD’nin sınır dışı ettiği Venezuela vatandaşlarına işkence etti.
Suçlamalar, ABD’nin göreve başladığı ilk aylarda El Salvador’a sınır dışı ettiği 252 Venezuela vatandaşından 40’ı ve onların durumunu yakından bilen yüzlerce kişiyle yapılan görüşmelere dayanıyor.
40 kişinin iddiaları, Terörist Tutuklama Merkezi’ndeki koşulların uluslararası insan hakları standartlarına uygun olduğu yönündeki Trump yönetiminin argümanlarını sorguluyor.
ABD hükümeti avukatları federal mahkemede, ABD’nin El Salvador’dan, ABD’nin hapishaneye gönderdiği sınır dışı edilenlerin hiçbirinin işkence görmeyeceği veya mahkumların ve tutukluların haklarına ilişkin uluslararası standartları ihlal edecek şekilde muamele görmeyeceği konusunda güvence aldığını iddia etti.
| İhlal Türü | Açıklama | Etkilenen Sayı (Tahmini) |
|---|---|---|
| Dövme ve Fiziksel İşkence | Günlük aramalar ve cezalar sırasında | 252’den çoğu |
| Cinsel Şiddet | Tecavüz ve cinsel taciz | En az 10 vaka belgelenmiş |
| Tıbbi İhmal | Anestezi olmadan tedavi, salgın hastalıklar | Tüm mahkumlar |
| İzolasyon | Aile/avukat erişimi yok | 4 ay boyunca tam |
| Yetersiz Beslenme/Hijyen | Çürük yemek, sınırlı su | Sürekli |
Fakat İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ile konuşan kişiler, hapishane gardiyanlarının kendilerini düzenli olarak dövdüğünü ve işkence ettiğini söylüyor.
Tutukluların neredeyse hiç tıbbi bakım almadıkları, banyo yapma imkânlarının çok az olduğu ve neredeyse hiç mahremiyetlerinin olmadığı öne sürülüyor.
Arka Plan ve Zaman Çizelgesi
- Deportasyon Süreci: Trump yönetimi, Venezuelalıları “Tren de Aragua” çetesi üyeliğiyle suçlayarak 1798 Yabancı Düşmanlar Yasası’nı kullanarak sınır dışı etti. Çoğu sabıka kaydı yoktu; bazıları sığınma başvurusu içindeydi. El Salvador, ABD’den “küçük bir ücret” karşılığı bu kişileri kabul etti ve CECOT’a yerleştirdi.
- Tutukluluk Dönemi: Mart-Nisan 2025’te giriş, Temmuz 2025’e kadar sürdü. Bu süreçte Venezuela, mahkumların iadesi için ABD ile pazarlık yaptı; 18 Temmuz’da 252 Venezuelalı, 10 ABD’li karşılığında serbest bırakıldı.
- Venezuela’nın Tepkisi: Temmuz 2025’te Venezuela Savcısı Tarek William Saab, Bukele ve iki üst düzey yetkili (Adalet Bakanı Gustavo Villatoro, Cezaevi Müdürü Osiris Luna Meza) hakkında soruşturma başlattı. Maduro, bunu “sistematik insan hakları ihlali” olarak kınadı ve Bukele’yi “Nazi yöntemleri” uygulamakla suçladı.
Hapishane gardiyanları, koşulların daha az acımasız görünmesi için uluslararası gözlemcilerin ve Trump yönetimi yetkililerinin ziyaretleri öncesinde dayakları durduruyor ve koşulları iyileştiriyordu. Ara sıra protestolar çıktığında, gardiyanlar tutuklulara plastik mermi ateş ediyordu.
Raporda, “Bu dayak ve diğer istismarlar, tutuklulara ağır fiziksel ve psikolojik acı çektirerek onları boyun eğdirmek, küçük düşürmek ve disipline etmek için tasarlanmış bir uygulamanın parçası gibi görünüyor,” deniyor.
Tarafların Yanıtları
- ABD: Trump yönetimi, El Salvador’dan “işkence olmayacağı” güvencesi aldığını savunuyor. Ancak HRW, ABD’nin bilinen ihlal raporlarına rağmen deportasyonu “işkenceye ortaklık” olarak görüyor.
- El Salvador: Bukele hükümeti, hapishanelerin “uluslararası standartlara uyduğunu” iddia ediyor, ancak uluslararası gözlemcilere erişimi sınırlıyor. Bukele, CECOT’u “dünyanın en güvenli hapishanesi” olarak pazarlıyor.
- Uluslararası Tepkiler: Al Jazeera, Politico ve El País gibi kaynaklar raporu “ABD’nin göçmen politikalarının vahşi yüzü” olarak nitelendiriyor. BM ve Af Örgütü, benzer ihlalleri yıllardır belgeleyerek El Salvador’un olağanüstü hal rejimini eleştiriyor.
Bu olay, Bukele’nin çete karşıtı “sert el” politikasının (90.000’den fazla tutuklama, yüzlerce hapishane ölümü) ve ABD’nin göçmen deportasyonlarının kesişiminde insan hakları krizini öne çıkarıyor.
Örgüt, bu iddiaların ABD ve El Salvador’un işkence ve uluslararası insan hakları hukukunun ciddi ihlalleri standartlarına uyduğunu vurguladı.
Raporda, mahkumların Terörist Tutuklama Merkezi’nde maruz kaldıklarını iddia ettikleri bazı yaralanmaların fotoğrafları yer alıyor. HRW’ye göre, adli tıp uzmanları, yara izleri, şekli bozulmuş burunlar ve eksik dişlerin fotoğraflarının, mahkumların paylaştığı dayak hikayeleriyle tutarlı olduğunu söyledi.
HRW, iddiaların doğruluğunu teyit etmek için adli tıp uzmanlarının yardımıyla ve araştırmacıların Terörizm Tutukevi hakkında topladıkları açık kaynaklı bilgilerle rapordaki iddiaları doğruladığını belirtti.
Psikolojik taciz yaygındı. İnsan Hakları İzleme Örgütü ve Salvadorlu ortak kuruluş Cristosal ile konuşan erkeklerden biri, “CECOT müdürü bize ‘cehenneme geldiniz. Burada hayatınızın geri kalanını geçireceksiniz’ dedi,” diye konuştu. Raporda, bu kişi 39 yaşındaki Caracaslı iş adamı Juan R. olarak tanıtılıyor.
Venezuelalılara karşı işlendiği iddia edilen ihlaller arasında cinsel saldırı da dahil olmak üzere cinsel şiddet vakaları da bulunuyor. Eski bir tutuklu, tesisin gardiyanlarından birine oral seks yapmaya zorlandığını anlatırken, diğerleri cinsel tacize uğradıklarını ve homofobik hakaretlere maruz kaldıklarını anlattı.
HRW’nin ortaya attığı iddialar hakkında yorum istenen Beyaz Saray sözcüsü Abigail Jackson, “Başkan Trump, Amerikan halkına tehdit oluşturan tehlikeli suçluları ve teröristleri ülkeden uzaklaştırarak Amerikan halkına verdiği sözleri tutmaya kararlı,” dedi.
Kaynak: Musitem Haber
