Çek Cumhuriyeti, güvenlik endişelerini gerekçe göstererek Rus diplomatların ülkeye girişini kısıtladı
Çek Cumhuriyeti, 30 Eylül’de, güvenlik endişelerini gerekçe göstererek, Rus diplomatik ve ticari pasaport sahiplerinin ülkeye girişini Avrupa Birliği’nde bir ilk olarak kısıtladığını duyurdu.
AB, Rus diplomatların Schengen serbest dolaşım bölgesi genelindeki hareketlerini kısıtlamayı düşünüyor.
Prag, Moskova’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından uzun zamandır Rus diplomatların hareketine kısıtlamalar getirilmesini öneriyordu.
Çek Cumhuriyeti’nin Rus Diplomatlara Yönelik Kısıtlama Kararı
Çek Cumhuriyeti (resmi adıyla Çekya), güvenlik endişeleri nedeniyle Rus diplomatların ülkeye girişini kısıtlayan bir karar aldı. Bu gelişme, 30 Eylül 2025 tarihinde duyuruldu ve AB üyesi ülkeler arasında bir ilk olarak nitelendiriliyor. Aşağıda, olayın detaylarını, arka planını ve olası etkilerini özetliyorum.
Kararın Detayları
- Kapsam:Çek hükümeti, Çekya’da ulusal akreditasyonu olmayan Rus diplomatlar ve hizmet pasaportu sahiplerinin ülkeye girişini yasakladı. Bu kısıtlama, uluslararası havaalanlarında derhal yürürlüğe girdi.
- İstisnalar:
- Çekya’da akredite edilmiş Rus diplomatlar (örneğin, Moskova’nın Prag’daki büyükelçiliğindeki personel).
- Ülkeden sadece transit geçen diplomatlar (örneğin, başka bir ülkeye veya uluslararası toplantılara giderken).
- Duyuru:Çek Dışişleri Bakanı Jan Lipavsky, kararı X (eski Twitter) üzerinden ve basın toplantısında açıkladı. Lipavsky, “Sabotaj operasyonlarının sayısı artıyor ve diplomatik kılıf altındaki ajanlara risk almayacağız” dedi.
Nedenler:Güvenlik Endişeleri
- Sabotaj ve Casusluk Tehdidi:Karar, son dönemde Avrupa’da artan Rus kaynaklı sabotaj eylemlerine (kablo ve altyapı sabotajları, hava sahası ihlalleri) bağlanıyor. Çek yetkililer, Rus diplomatik ağının ajanlık faaliyetlerini gizlediğini belirtiyor.
- Tarihsel Bağlam: Çekya-Rusya ilişkileri, 2014 Vrbětice mühimmat depolarındaki patlamalar (Rus GRU ajanları tarafından gerçekleştirildiği iddia ediliyor) ve 2021’de 18 Rus diplomatın sınır dışı edilmesi gibi olaylarla zaten gergin. Çek istihbaratı (BIS), Rus diplomatların üçte birinin casus olabileceğini tahmin ediyor.
- AB Geneli Baskı: Lipavsky, bu adımı AB çapında benzer kısıtlamalar için örnek olarak sunuyor. Son olarak, Haziran 2024’te Çekya öncülüğünde Danimarka, Estonya, Letonya, Litvanya, Hollanda, Polonya ve Romanya dışişleri bakanları, Schengen alanında Rus diplomatların hareketini kısıtlama çağrısı yapmıştı.
Olası Etkiler ve Tepkiler
- Rusya’dan Beklenen Yanıt: Moskova, benzer kısıtlamalarla misilleme yapabilir (örneğin, Çek diplomatlara giriş yasağı). Rus Dışişleri Sözcüsü Maria Zakharova, daha önce AB’nin böyle adımlarına “karşılık vereceğiz” demişti.
- AB ve NATO Boyutu: AB, 19 Eylül 2025’te yeni Rus yaptırımlarını duyurdu ve diplomatik hareket kısıtlamalarını tartışıyor. Çekya, Schengen’de “karşılıklılık” (reciprocity) ilkesini savunarak, Rus diplomatlara vize ve ikamet izinlerini sadece ev sahibi ülkeyle sınırlama önerisi getiriyor.
- Genel Durum: Bu adım, Rusya’nın Ukrayna işgali sonrası Avrupa’daki gerilimi yansıtıyor. Çekya, Rus diplomat sayısını (yaklaşık 140) AB ortalamasının üzerinde bulurken, kendi diplomat sayısını Rusya’da 65’te tutuyor.
Kaynak : Musitem Haber
