Cezayir’de bir mahkeme, Fransız spor gazetecisi Christophe Gleizes’e (Türkçe kaynaklarda bazen “Glez” olarak yazılan) verilen 7 yıllık hapis cezasını bugün (3 Aralık 2025) onadı. Bu karar, gazetecinin basın özgürlüğü ve ifade hürriyeti açısından uluslararası tepkilere yol açtı.
Olayın Arka Planı
- Tutuklanma ve İlk Ceza: Gleizes, 28 Mayıs 2024’te Cezayir’in Tizi Ouzou şehrinde, yerel futbol kulübü JS Kabylie’nin başkanı ile röportaj yapmak için bulunduğu sırada tutuklandı. Cezayir yetkilileri, 2015 ve 2017’de kulüp başkanı ile temaslarını gerekçe göstererek, gazeteciyi “terörizmi yüceltme” ve “ulusal çıkarlara zararlı propaganda yayınları bulundurma” suçlamalarıyla yargıladı. Kulüp başkanı, Cezayir tarafından 2021’de “terör örgütü” olarak sınıflandırılan Kabylie Özerklik Hareketi’nin (MAK) önde gelen bir figürüydü.
- İlk Karar: 29 Haziran 2025’te Tizi Ouzou mahkemesi, Gleizes’i 7 yıl hapis cezasına çarptırdı ve derhal cezaevine gönderdi. Gazeteci, turist vizesi ile ülkeye girmişti ve tutuklanması ancak cezanın açıklanmasından sonra kamuoyuna duyuruldu.
- İtiraz Süreci: Gleizes’in avukatları (Cezayirli Amirouche Bakouri ve Salah Brahimi dahil), cezaya itiraz etti. İtiraz duruşması 3 Aralık 2025’te Tizi Ouzou’da görüldü ve mahkeme cezayı onadı. Ailesi ve partneri duruşmada hazır bulundu; Fransız ve Cezayirli avukatlar, Gleizes ile önceden görüşme fırsatı buldu.
Cezayir’deki bir mahkeme, Fransız spor gazetecisi Christophe Gleizes’i “terörü yüceltmek” ve “ulusal çıkarlara zarar veren propaganda yayınlarına sahip olmak” suçlamalarıyla yedi yıl hapse mahkûm etti. Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) Salı günü yaptığı açıklamada, “So Foot ve Society” adlı Fransız yayınlarında yazılar yazan Gleizes, 28 Mayıs 2024’te Cezayir’in Tizi Ouzou kentinde, JS Kabylie futbol kulübü başkanıyla yaptığı röportajın ardından tutuklandı.
Yetkililer, röportaj yapılan kişinin, Cezayir’in 2021’de “terör örgütü” olarak ilan ettiği Kabylie Özyönetim Hareketi (MAK) ile bağlantılı olduğunu iddia etti. Gleizes’in tutuklanması, 29 Haziran’daki cezası açıklanana kadar kamuoyuna açıklanmadı.
Uluslararası Tepkiler
Bu karar, basın özgürlüğü örgütleri ve Fransa hükümeti tarafından sert şekilde kınandı. Cezayir’in gazetecilere yönelik baskılarını artırdığı bir dönemde gelmesi, Fransa-Cezayir ilişkilerini daha da gerdi (örneğin, göç, iade ve Batı Sahra konuları nedeniyle artan gerilimler).
| Örgüt/Kurum | Tepki ve Açıklama |
|---|---|
| Reporters Without Borders (RSF) | Cezayı “absürt ve siyasi” olarak nitelendirdi. Gleizes’in “sadece işini yaptığı” için hapsedildiğini belirterek, “hemen ve koşulsuz salıverilmesini” talep etti. RSF, 5 aylık tutukluluğu için bir video kampanyası başlatmıştı; 26 sporcu, gazeteci ve sanatçı destek verdi. |
| Committee to Protect Journalists (CPJ) | “Terörizm suçlamasıyla röportaj yapmak suç değil” diyerek, Cezayir’in basın özgürlüğüne tahammülsüzlüğünü eleştirdi. Bölge direktörü Sara Qudah: “Bu, hükümetin ifade özgürlüğüne baskısını gösteriyor.” |
| International Press Institute (IPI) | Kararı “temelsiz” buldu ve Cezayir yetkililerini Gleizes’i salıvermeye çağırdı. Yürütücü direktör Scott Griffen: “Gazetecilik araştırması ile terörizmi karıştırmak alarm verici.” |
| Fransa Dışişleri Bakanlığı | Cezayı “aşırı sert” olarak tanımladı ve konsolosluk erişimi talep etti. Gleizes’in itirazını desteklediğini açıkladı. |
| Diğer Örgütler (Amnesty International, Human Rights Watch, CIHRS) | Cezayir’deki “fikir suçlularının” (gazeteciler, aktivistler) salıverilmesini istedi. Benzer davalarda (örneğin, şair Mohamed Tadjadit veya yazar Boualem Sansal) siyasi motivasyonlu yargılamaları kınadı. |
Bağlam ve Etkiler
- Gleizes’in ailesi ve meslektaşları (örneğin, So Foot kurucusu Franck Annese), onun “siyasi amaç gütmeyen, dürüst bir gazeteci” olduğunu vurguluyor. 36 yaşındaki Gleizes, Şubat 2025’te Algiers’te doğum gününü hapishanede kutlamıştı.
- Gleizes, So Foot ve Society dergileri için Afrika futbolu üzerine yazan bağımsız bir gazeteci. Tutukluluğu, Cezayir’deki Hirak protesto hareketine (2019’dan beri) yönelik baskıların bir parçası olarak görülüyor. Ülke, son yıllarda gazetecilere ve muhaliflere karşı “terör” suçlamalarını sıkça kullanıyor.
- Bu olay, Fransa-Cezayir gerilimini artırabilir: Nisan 2025’te Fransa, Cezayir diplomatlarını sınır dışı etmişti; benzer şekilde, Cezayir de Fransız yetkilileri kovmuştu.
Bu karar, Cezayir’deki basın özgürlüğü endeksini (RSF’ye göre zaten 175 ülke arasında 136. sırada) daha da kötüleştirebilir.
CPJ Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölge Direktörü Sara Qudah, “Fransız gazeteci Christophe Gleizes’in bir röportaj nedeniyle terörizm suçlamasıyla yedi yıl hapse mahkûm edilmesi, hükümetin basın özgürlüğüne karşı hoşgörüsüzlüğünün açık bir göstergesidir” dedi. CPJ, Gleizes’in derhal ve koşulsuz serbest bırakılmasını talep etti. Fransa Avrupa ve Dışişleri Bakanlığı ise kararı “sert” olarak nitelendirerek Gleizes’e konsolosluk erişimi talebinde bulunduğunu doğruladı.
Mahkumiyet kararı, Cezayir’in muhalifleri bastırması konusundaki daha geniş endişelerin ortasında geldi. Uluslararası Af Örgütü, Nisan ayında, hükümeti eleştiren sosyal medya paylaşımları ve şiirleri nedeniyle beş yıl hapis cezasına çarptırılan şair ve aktivist Mohamed Tadjadit’in serbest bırakılması çağrısında bulundu.
Af Örgütü, suçlamaları siyasi saiklerle kınadı ve barışçıl ifade özgürlüğünün suç sayılmasına son verilmesi çağrısında bulundu. Benzer şekilde, İnsan Hakları İzleme Örgütü de Cezayirli aktivistleri ve hükümet muhaliflerini hedef alan keyfi seyahat yasaklarında artış olduğunu bildirdi. Genellikle resmi suçlamalar veya açıklama yapılmadan uygulanan bu yasaklar, hak gruplarının giderek artan bir baskı örüntüsü olarak tanımladığı durumun bir parçası.
En son Cezayir Temyiz Mahkemesi, bu hafta “devlet güvenliğini” tehdit ettiği gerekçesiyle beş yıl hapis cezasına çarptırılacak olan Fransız-Cezayirli yazar ve tanınmış hükümet eleştirmeni Boualem Sansal’a karşı verilen kararı onadı.
Kaynak: Musitem Haber
