Bangladeş’in devrik Başbakanı Şeyh Hasina Vecid, geçen yıl hükümetinin çökmesine yol açan öğrenci protestolarını şiddetle bastırması nedeniyle insanlığa karşı suçlardan suçlu bulunarak idam cezasına çarptırıldı.
Bangladeş’in iç savaş suçları mahkemesi olan Uluslararası Suçlar Mahkemesi’nden (ICT) üç yargıçtan oluşan bir heyet, Pazartesi günü kararını açıklayarak Hasina’nın kolluk kuvvetleri tarafından gerçekleştirilen yüzlerce yargısız infazı kışkırtmaktan sorumlu olduğuna hükmetti.
Bazı mağdurların ailelerinin de hazır bulunduğu mahkeme salonu, yargıçlar kararlarını açıklarken alkışlarla inledi.
Bangladeş, idam cezası kararının ardından Hindistan’ı Şeyh Hasina’yı iade etmeye çağırıyor ve reddetmenin dostça olmayacağı konusunda uyarıyor. Yeni Delhi ise istikrarı vurgulayarak ihtiyatlı bir yanıt veriyor ancak taahhütte bulunmaktan kaçınıyor.
Hindistan, Şeyh Hasina kararına yanıt verdi ve ‘Bangladeşlilerin çıkarlarına bağlı olduğunu’ söyledi
Bangladeş Uluslararası Suçlar Mahkemesi (International Crimes Tribunal), eski Başbakan Şeyh Hasina’yı, 2024’te öğrenci liderliğindeki protestolara karşı hükümetinin şiddetli baskısı nedeniyle “insanlığa karşı suçlar” işlemekten idam cezasına çarptırdı. Karar, Hasina’nın yokluğunda (in absentia) verildi, çünkü kendisi Ağustos 2024’te ülke dışına kaçmış ve şu anda Hindistan’da sürgünde yaşıyor.
Detaylar:
- Suçlamalar ve Karar: Mahkeme, Hasina’yı protestolarda yüzlerce kişinin (BM raporuna göre 1.400’e kadar) öldürülmesi, yaralanmalar ve keyfi tutuklamalarla ilgili olarak teşvik etmek, emir vermek ve önlem almamakla suçlu buldu. Karar, üç yargıçtan oluşan panel tarafından 17 Kasım 2025’te Dhaka’da açıklandı. Hasina’ya idam cezası verilirken, eski İçişleri Bakanı Asaduzzaman Khan’a da aynı ceza verildi; eski bir polis şefi ise tanıklık yaparak 5 yıl hapis aldı.
- Arka Plan: Protestolar, 15 Temmuz – 5 Ağustos 2024 arasında gerçekleşti ve Hasina’nın 15 yıllık iktidarını sona erdirdi. Hasina, Awami League partisinin lideri ve Bangladeş’in kurucu lideri Şeyh Mucibur Rahman’ın kızıydı. Hükümeti ekonomik büyüme sağlasa da, yolsuzluk, otoriterlik ve insan hakları ihlalleriyle suçlanıyordu.
- Tepkiler: Mahkeme salonunda mağdur aileleri alkışlarla kutladı, ancak sokaklarda bazı çatışmalar yaşandı (gözyaşı gazı ve cop kullanıldı). Geçici hükümet lideri Muhammed Yunus, kararı “tarihi” olarak nitelendirdi ve sükunet çağrısı yaptı. Hasina, cezayı “siyasi motivasyonlu” ve “adil olmayan” bulduğunu açıkladı; ailesi, demokratik bir hükümet kurulana kadar temyize gitmeyeceklerini belirtti.
- Sonraki Adımlar: Bangladeş, Hasina’nın Hindistan’dan iadesini talep etti, ancak Hindistan henüz yanıt vermedi. Karar, Bangladeş Yüksek Mahkemesi’nde temyiz edilebilir. Ülke genelinde güvenlik önlemleri artırıldı; Dhaka’da “ateş et” emirleri verildi.
Yargıçlardan biri kararı açıklarken, “Şeyh Hasina kışkırtma, emir verme ve cezalandırıcı tedbirleri almama yoluyla insanlığa karşı suçlar işledi” dedi.
Yargıçlar, “partisinin aktivistlerine kışkırtmada bulunduğunu ve dahası protestocu öğrencilerin öldürülmesini ve ortadan kaldırılmasını emrettiğini” “açıkça” belirttiklerini söyledi.
Kamu hizmeti kotaları nedeniyle barışçıl öğrenci gösterileri olarak başlayan olaylar, Hasina’nın istifası için ülke çapında bir baskıya dönüştü. BM İnsan Hakları Ofisi’ne göre dönüm noktası, 1.400’e kadar kişinin ölümüne yol açmış olabilecek bir hükümet baskısıydı. Mahkemede, 25.000’e kadar kişinin de yaralandığı belirtildi.
Hindistan’da gönüllü sürgünde yaşayan ve Dakka’daki mahkemede hazır bulunmayan Hasina, Pazartesi günü mahkemenin “taraflı ve siyasi saiklerle” kurulduğunu sert bir dille eleştirdi.
Eski başbakan, başta protestocuların öldürülmesini kışkırtmak, göstericilerin asılmasını emretmek ve isyanı bastırmak için ölümcül silahlar, insansız hava araçları ve helikopterler kullanılmasını emretmek olmak üzere beş suçlamayla karşı karşıyaydı. Uzun süredir suçlamaları reddediyordu.
Hasina, kararın ardından Awami Birliği partisi tarafından sosyal medyada paylaşılan bir açıklamada, “Aleyhimde açıklanan kararlar, demokratik bir yetkisi olmayan, seçilmemiş bir hükümet tarafından kurulan ve yönetilen hileli bir mahkeme tarafından verildi,” dedi.
“ICT’nin diğer insan hakları ihlalleri iddialarını da aynı derecede kanıtsız olarak reddediyorum. Hükümetimin insan hakları ve kalkınma konusundaki siciliyle gurur duyuyorum,” diye ekledi.
Hasina, 2009’dan 2024’teki görevden alınmasına kadar Güney Asya ülkesini demir yumrukla yönetti. Şimdi analistler, Pazartesi günkü kararın, gelecek yıl Şubat ayında yapılması beklenen ulusal seçimler öncesinde bir siyasi kaos dalgasına yol açabileceğinden endişe ediyor.
Kaynak: Musitem Haber
