Hoi An, Vietnam—Kalmaegi Tayfunu Perşembe günü Vietnam’ın orta kıyılarına çarparak yüzlerce uçuşun iptal edilmesine ve sakinlerin evlerine kapatılmasına neden oldu. Bu hafta başında Filipinler’i geçerken en az 142 kişinin ölümüne yol açan ve yılın 20. tayfunu olan fırtına, saatte 149 kilometreye (93 mil) varan rüzgarlar getirdi, çatıları uçurdu, ağaçları ve elektrik hatlarını devirdi ve 10 metrelik (33 fit) dalgalar oluşturdu. Güney Çin Denizi’ni geçerek olası bir ikinci Vietnam kıyısına ulaşmadan önce Cebu’nun etrafından dolaşmıştı.
Vietnam’ın yılın 13. fırtınası ve en güçlülerinden biri olan Kalmaegi, Gia Lai eyaletinde 260.000’den fazla kişinin tahliyesine ve 268.000 askerin arama kurtarma için alarma geçmesine neden oldu. Yetkililer, ovalarda sel ve özellikle Orta Dağlık Bölge’deki kahve mahsullerinde tarımsal kayıplar konusunda uyardı.
UNESCO listesindeki Hoi An yakınlarındaki Cua Dai plajında oteller ve evler kepenk indirdi. Hue yakınlarında, geçen hafta 47 kişinin ölümüne yol açan sellerden hâlâ sarsılan çiftçiler, yeni tehditlerle karşı karşıya kaldı. 42 yaşındaki pirinç çiftçisi Nguyen Van Rin, sular altında kalan yollarda tekneyle gezinirken, önceki selde hayvanlarını ve kümes hayvanlarını kaybettikten sonra, “Kalmaegi bizi dördüncü kez sular altında bırakacak ve korkarım ki çok kötü olacak” dedi.
Filipinler’in en çok etkilenen bölgesi Cebu’da, çekilen sular yerle bir olmuş evleri, devrilmiş araçları ve moloz dolu sokakları ortaya çıkardı; 127 kişi hâlâ kayıp. Bu durum, bir ay önce onlarca kişinin ölümüne ve binlerce kişinin yerinden olmasına neden olan 6,9 büyüklüğündeki depremin ardından gelen tayfunun yarattığı hasarı daha da artırdı. Üst düzey sivil savunma yetkilisi Raffy Alejandro, “Şimdiki zorluk moloz temizliği,” dedi. “Bunların derhal temizlenmesi gerekiyor; sadece kayıpların hesabını vermek için değil, aynı zamanda yardım operasyonlarının ilerlemesini sağlamak için de.”
Bazı Cebu sakinleri Perşembe günü yıkıntıları inceledi. Talisay Şehri’nde bir kulübe inşa eden Liza Becus, sadece zeminin sağlam olduğunu gördü. “Her şey yıkıldı ve sular altında kaldı. Hiçbir eşyamız yok,” dedi ve üniformaları ve çantaları kaybolan yedi çocuğunu beslemek için pirinç karşılığında satmak üzere metal levhalar topladı.
Hava tahmincileri, Mindanao’nun doğusunda yeni bir fırtınanın şiddetlenerek önümüzdeki hafta başında Filipinler’i vurabileceğini tahmin ediyor.
Filipinler’deki Yıkım
- Ölüm ve Kayıp Bilançosu: Tayfun, merkezi Filipinler’de (özellikle Cebu eyaleti) en az 114 kişinin ölümüne yol açtı. Bu rakam, ulusal afet ajansı NDRRMC’nin resmi verilerine göre; Cebu yetkilileri ise 28 ek ölümle toplamı 142’ye çıkarıyor. 127 kişi hâlâ kayıp, arama-kurtarma çalışmaları sürüyor.
- Etkilenenler: Yaklaşık 1,95 milyon kişi etkilendi, 560.000’den fazla kişi tahliye edildi. 5.000’den fazla mahallede sel ve heyelan yaşandı; evler, araçlar ve altyapı yok oldu.
- Nedenler: Şiddetli rüzgârlar (saatte 183 km’ye varan), sel suları ve heyelanlar baş suçlu. Kurtarma sırasında Mindanao’da düşen bir askeri helikopterde 6 asker de hayatını kaybetti.
- Hükümet Tepkisi: Başkan Ferdinand Marcos Jr., ülke genelinde afet durumu ilan etti. Bu, acil fonların hızlı dağıtımını ve gıda stoklamayı engellemeyi sağlıyor. Cebu’da bir ay前の 6,9 büyüklüğündeki depremden hâlâ toparlanamayan bölge, şimdi yeni bir süper tayfun (Uwan/Fung-wong) tehdidiyle karşı karşıya.
Cebu’da bir afet yetkilisi, “En büyük zorluk enkaz temizliği; kayıpları bulmak ve yardımı ulaştırmak için yollar açılmalı” dedi. Yerel halk, çamur altında kalan evlerden eşya kurtarmaya çalışıyor; birçok aile açlık ve barınma sorunu yaşıyor.
Vietnam’daki Kara Çarpışı
- Tarih ve Şiddet: Tayfun, 6 Kasım 2025’te (bugün) Quang Ngai ve Gia Lai eyaletleri arasında merkezi Vietnam kıyılarına kara vurdu. Rüzgâr hızı saatte 149-215 km, dalgalar 8-10 metreye ulaştı. Kategori 3-4 seviyesinde, Güney Çin Denizi’nde güçlenerek geldi.
- Hazırlıklar: Hükümet, 260.000’den fazla kişiyi tahliye etti, 268.000 asker kurtarma için alarma geçirildi. Yüzlerce uçuş iptal edildi, halka evde kalma emri verildi. Hoi An gibi turistik bölgeler boşaltıldı; oteller ve evler kapatıldı.
- Potansiyel Hasar: Sel, heyelan ve tarım kayıpları bekleniyor. Merkezi Yaylalar’da kahve hasadı tehlikede. Geçen hafta Hue’de 47 kişinin öldüğü sellerden etkilenen çiftçiler, “Dördüncü kez sel geliyor, bu sefer daha kötü olacak” diyor. Tayland da dolaylı etkilerden (sel ve heyelan) etkilenebilir.
- Güncel Durum: Kara çarpışından saatler sonra rüzgârlar ve yağışlar devam ediyor. X (eski Twitter) paylaşımlarında, Quy Nhon’da dev dalgalar ve yıkılan ağaçlar görülüyor.
Genel Değerlendirme
Kalmaegi, 2025’in küresel en ölümcül tayfunu (EM-DAT veritabanı verilerine göre). Filipinler yılda ortalama 20 tayfunla en riskli ülkelerden; iklim değişikliği fırtınaları güçlendiriyor. Vietnam’da can kaybı henüz raporlanmadı ama hazırlıklar sayesinde düşük tutulabilir.
Kaynak: Musitem Haber
