Gine-Bissau ordusu, 31 Ekim 2025’te (bugün) yaptığı açıklamada, üst düzey subayların darbe girişimi planladığını iddia ederek bir grup kıdemli askeri tutukladığını duyurdu. Tutuklamalar, 30 Ekim gecesi gerçekleştirilen bir operasyonla yapıldı ve bu olay, ülkedeki genel seçim kampanyasının başladığı günün hemen öncesine denk geliyor. Seçimler 23 Kasım 2025’te yapılacak ve mevcut Cumhurbaşkanı Umaro Sissoco Embalo’nun ikinci dönem için güçlü bir konuma gelmesi bekleniyor; ana muhalefet partisi ise diskalifiye edildi.
Ülkenin silahlı kuvvetlerine göre, Gine-Bissau ordusundan bir grup subay darbe girişiminde bulunmakla suçlanarak tutuklandı.
Tutuklananlar ve Detaylar
- Ana Şüpheliler:
- Tuğgeneral Daba Nawalna (Dahaba Na Walna veya Dahaba Walna olarak da biliniyor), Cuméré Askeri Eğitim Merkezi’nin direktörü ve eski Askeri Yüksek Mahkeme Başkanı. Baş şüpheli olarak evinde yakalandı.
- Komutan Nhanke Domingos.
- Komutan Mario Midana.
- Bir diğer kimliği açıklanmayan üst düzey subay (bazı kaynaklarda toplam 4 subaydan bahsediliyor; bir kaynakta ise 50’ye yakın Balanta kökenli subaydan söz ediliyor, ancak bu doğrulanmadı).
- Planın Amacı: Ordunun açıklamasına göre, bu subaylar anayasal düzeni bozmayı ve seçim sürecini sabote etmeyi hedefliyordu. Detaylar sınırlı; soruşturma devam ediyor.
- Güvenlik Önlemleri: Başkent Bissau’da güvenlik artırıldı; hükümet binaları ve kamu alanları askerlerle koruma altına alındı.
Pazartesi gününden itibaren kayıp olduğu bildirilen birkaç üst düzey subayın karıştığı iddia edilen darbe planı, genel seçim kampanyasının başlamasından bir gün önce duyuruldu.
Silahlı Kuvvetler Genelkurmay Başkan Yardımcısı General Mamadu Ture Kuruma, Cuma günü düzenlediği basın toplantısında, ordunun “anayasal düzeni bozma girişimini” engellediğini söyledi.
Silahlı Kuvvetler Genelkurmay Başkanlığı’ndan yapılan açıklamada, “Silahlı Kuvvetlerimizin bazı general ve üst düzey subaylarını da içeren bu üzücü olay, sosyoekonomik kalkınma ve yabancı yatırım çekme için çok arzulanan barış ve istikrarı tehlikeye atıyor” ifadeleri yer aldı.
Darbe girişiminin, bir askeri eğitim okulu müdürü Tuğgeneral Dahaba Nawalna tarafından, bazı general ve üst düzey subayların desteğiyle gerçekleştirildiği iddia edildi.
Arka Plan ve Siyasi Bağlam
Gine-Bissau, Portekiz’den 1974’te bağımsızlığını kazandığından beri kronik siyasi istikrarsızlığa sahip: 9 darbe girişimi yaşandı ve sonuncusu 2022’deydi. Ülke, 2014 seçimlerinden beri görece istikrarlıydı, ancak:
- Embalo’nun görev süresi tartışmalı: Muhalefet, Şubat 2025’te sona erdiğini savunurken, Yüksek Mahkeme Eylül’e kadar uzattı.
- Ağustos 2025’te başbakanı görevden alan Embalo, Ağustos sonunda halefini atadı; bu hamleler muhalefeti kızdırdı.
- ECOWAS (Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu) Mart 2025’te arabuluculuk misyonu gönderdi, ancak Embalo’nun tehditleri nedeniyle erken ayrıldı.
Kuruma, gözaltına alınan tüm subayların isimlerini açıklamadı; ancak Perşembe günü başkent Bissau’daki evlerinde tutuklanan üst düzey subaylar arasında Nawalna’nın yanı sıra Komutanlar Domingos Nhanke ve Mario Midana’nın da bulunduğunu belirtti.
Olası Etkiler
- Seçimler: Kampanya yarın (1 Kasım) başlıyor. Bu olay, Embalo’ya avantaj sağlayabilir ama muhalefetin itirazlarını artırabilir.
- Bölgesel Endişe: ECOWAS ve AB, durumu izliyor; benzer olaylar (örneğin 2023’te Ulusal Muhafız şiddeti) “darbe girişimi” olarak nitelendirilmişti.
Darbe planladığı iddia edilen kişilere ne olacağı veya kaç kişinin darbeye katılmakla suçlandığı konusunda herhangi bir açıklama yapılmadı. Bu, 2020’de iktidara gelen ve sonuncusu Aralık 2023’te gerçekleşen Devlet Başkanı Umaro Sissoco Embalo’ya karşı bilinen ikinci darbe girişimi olacak.
Kaynak: Musitem Haber
