Gine’de cumhurbaşkanlığı seçimleri, General Mamadi Doumbouya liderliğindeki askeri cuntanın iktidarı ele geçirmesinden dört yıl sonra, 27 Eylül 2025 Cumartesi günü ulusal televizyonda okunan bir cumhurbaşkanlığı kararnamesine göre, 28 Aralık 2025’te yapılacak
Bu duyuru, Gineliler tarafından geniş çapta onaylanan ve cumhurbaşkanlığı ve yasama seçimlerinin önünü açması beklenen anayasa referandumunun resmi sonuçlarının yayınlanmasından bir gün sonra geldi.
Gine’de 2021 Askeri Darbesi
Gine’de (Guinea) son büyük askeri darbe, 5 Eylül 2021 tarihinde gerçekleşti. Bu olay, Batı Afrika’da son yıllarda artan darbe dalgasının bir parçası olarak dikkat çekti.
Arka Plan
- Tarihsel Bağlam: Gine, 1958’de Fransa’dan bağımsızlığını kazandıktan sonra otokratik rejimler, yolsuzluk ve askeri müdahalelerle yönetildi. 2008’de Cumhurbaşkanı Lansana Conté’nin ölümüyle ordu darbe yaptı ve 2010’a kadar iktidarda kaldı. 2010 seçimlerinde Alpha Condé demokratik yollarla iktidara geldi, ancak 2020’de anayasa değişikliğiyle üçüncü kez aday olması protestolara yol açtı.
- Ekonomik ve Siyasi Gerginlik: Ülke, boksit gibi zengin doğal kaynaklara sahip olmasına rağmen yoksulluk ve yolsuzlukla boğuşuyordu. 2021’de vergi artırımları ve bütçe kesintileri (özellikle ordu ve polis için) gerilimi tırmandırdı. Condé’nin üçüncü dönem ısrarı, “kötü yönetim” eleştirilerini artırdı.
Darbe Süreci
- Tarih ve Yürütme: 5 Eylül sabahı, Özel Kuvvetler Grubu (GFS) komutanı Yarbay (sonradan Albay) Mamady Doumbouya liderliğindeki askerler, Konakri’deki Cumhurbaşkanlığı Sarayı Sekhoutoureya’yı kuşattı. Silah sesleri duyuldu ve Condé alıkonuldu.
- Açıklama: Darbeciler, devlet televizyonu RTG’de bildiri okudu. Doumbouya, “yolsuzluk, fakirlik ve kötü yönetime son vermek” için harekete geçtiklerini belirtti. Anayasa, hükümet ve kurumlar feshedildi; sınırlar kapatıldı.
- Condé’nin Durumu: Eski cumhurbaşkanı bir videoda askerler arasında görüntülendi. Darbeciler, ona zarar vermediklerini iddia etti.
Sonuçlar ve Gelişmeler
- Uluslararası Tepkiler: Türkiye Dışişleri Bakanlığı darbeyi kınadı ve anayasal düzene dönüş çağrısı yaptı. BM, AB ve ECOWAS (Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu), Condé’nin serbest bırakılmasını talep etti. Fas-Gine futbol maçı gibi etkinlikler ertelendi.
- Geçiş Süreci: Doumbouya, Ulusal Birlik ve Kalkınma Komitesi’ni (CNRD) kurdu. 2022’de 39 aylık geçiş dönemi ilan edildi; sivillere devir sözü verildi. Doumbouya, 2021 sonunda geçici devlet başkanı oldu ve 2025 itibarıyla hâlâ iktidarda (seçimler ertelenmiş durumda).
- Bölgesel Etki: Bu darbe, Mali (2020-2021), Çad (2021) ve Burkina Faso (2022) gibi ülkelerdeki darbelerin devamı niteliğindeydi. Bazıları darbeyi “halkın umudu” olarak görürken, uluslararası toplum istikrarsızlığı eleştirdi.
Gine’nin darbe geçmişi uzun (1984, 2008 dahil), ancak 2021 darbesi en sonuncusu.
Kaynak: Musitem Haber
