Güneydoğu Asya’da, son günlerde Endonezya, Tayland, Malezya ve Sri Lanka’nın geniş kesimlerini vuran yıkıcı sellerin yol açtığı can kaybı 30 Kasım Pazar günü yeniden artarak 791’e ulaşırken, yüzlerce kişi hâlâ kayıp.
Bu Asya ülkelerindeki yetkililer, şiddetli yağışlar, ani seller ve toprak kaymaları sonrasında kayıp olduğu bildirilen kişileri aramak ve yolları ve enkazları temizlemek için çalışıyor.
Sri Lanka, Ditwah Kasırgası’nın Etkileriyle Mücadele Ederken Ölü Sayısı 212’ye Ulaştı
Yetkililer Pazar günü yaptığı açıklamada, sel sularının bir barajı aşması ve kurtarma çalışmalarının dördüncü gününde de devam etmesiyle, Sri Lanka’da Ditwah Kasırgası nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısının 212’ye, kayıpların sayısının ise 218’e yükseldiğini söyledi.
Afet Yönetim Merkezi yaptığı açıklamada, Güney Asya ada ülkesinin büyük bir bölümünü etkisi altına alan ve yaklaşık 200.000 kişinin 1.275 barınağa sığınmasına neden olan şiddetli yağış ve sellerden yaklaşık bir milyon kişinin etkilendiğini belirtti.
Geçen Perşembe gününden bu yana ülkeyi vuran rekor yağışlar, engebeli orta bölgede çok sayıda heyelana neden olurken, taşan nehirler ülke genelindeki tüm kasabaları sular altında bıraktı.
Endonezya’nın Sumatra Adası’nda meydana gelen sel ve toprak kaymalarında hayatını kaybedenlerin sayısının 417’ye yükseldiği yetkililer tarafından doğrulanırken, büyük yıkıma rağmen kurtarma ve tahliye çalışmaları sürüyor.
Endonezya Afet Yardım Ajansı, Endonezya’nın Sumatra kentindeki kurtarma çalışmalarının, on binlerce kişinin tahliye edilmesine rağmen yüzlerce kişinin mahsur kalmasına neden olan kötü hava koşulları nedeniyle ciddi şekilde aksadığını bildirdi
Tropikal fırtınalarla yoğunlaşan muson yağmurları, Güneydoğu Asya’da son yılların en kötü sellerine neden oldu.
Aşırı hava koşulları Tayland, Malezya ve Sri Lanka gibi komşu ülkelerde yüzlerce can kaybına yol açarken, bölge genelinde milyonlarca kişi etkilendi. Sri Lanka’da yaklaşık 160, Tayland’da 170, kuzey Malezya’da ise iki ölüm kaydedildi.
Güney Asya ülkesi Sri Lanka’da, Afet Yönetim Merkezi (DMC), ülkede geçen haftadan bu yana devam eden şiddetli yağışların yol açtığı afetlerde can kayıplarının arttığını bildirdi.
Endonezya, Tayland ve Sri Lanka’daki seller yaklaşık 791 kişinin ölümüne yol açtı
Endonezya’nın Sumatra adasında meydana gelen sel felaketinde ölü sayısı 417’ye yükseldi Ana yollar kapalı ve kamu hizmetleri aksamışken, bu bölgesel muson felaketi Malezya ve Tayland’da da yüzlerce kişinin ölümüne veya kaybolmasına neden oldu
Endonezya’nın Sumatra adasında meydana gelen şiddetli sel ve heyelan felaketinde resmi verilere göre ölü sayısı 417’ye ulaşmış durumda. Bu trajik olay, siklonik yağışların tetiklediği seller ve heyelanlar sonucu ortaya çıktı ve bölgeyi derinden etkiledi.
Felaketin Genel Durumu
- Tarih ve Kapsam: Felaket, 25-28 Kasım 2025 tarihleri arasında Sumatra’nın kuzey, batı ve Aceh eyaletlerini vurdu. Yoğun muson yağmurları nehirleri taşırdı, köprüler çöktü ve dağlık köyler sel sularıyla yutuldu. Etkilenen başlıca bölgeler: Kuzey Sumatra (116+ ölü), Batı Sumatra (90+ ölü) ve Aceh (54+ ölü).
- Ölü ve Kayıp Sayısı: Resmi rakamlara göre 417 kişi hayatını kaybetti. Ayrıca en az 279 kişi hâlâ kayıp; arama-kurtarma ekipleri, hasarlı yollar ve iletişim kesintileri nedeniyle zorlanıyor.
- Evacuation ve Etkilenenler: Yaklaşık 80.000 kişi tahliye edildi, ancak yüzlerce kişi hâlâ mahsur. 3.200’den fazla ev ve yapı sular altında kaldı; elektrik, su ve ulaşım hizmetleri büyük ölçüde aksamış durumda.
Kurtarma ve Yardım Çabaları
- Endonezya Ulusal Afet Azaltma Ajansı (BNPB) başkanı Suharyanto, helikopterler ve bulut tohumlama operasyonları ile yağışları azaltma çalışmaları başlattıklarını belirtti. Ancak kötü hava koşulları ve heyelan riski ekipleri engelliyor.
- Başkan Prabowo Subianto, afetzedelere acil yardım talimatı verdi; gıda, barınak ve tıbbi destek dağıtılıyor.
- Çevre Bakanı Hanif Faisol Nurofiq, yasadışı ormansızlaşmanın (örneğin, Batı Sumatra’da kıyıya yığılan odun yığınları) felaketi ağırlaştırdığını vurgulayarak soruşturma başlattı.
Bölgesel Etkiler
Bu felaket, Güneydoğu Asya’da daha geniş bir krizin parçası. Siklon Ditwah’ın etkisiyle:
- Tayland: 162 ölü, 3.8 milyon kişi etkilendi.
- Malezya: Perlis eyaletinde binlerce tahliye, düşük ölüm oranı ama büyük hasar.
- Sri Lanka: 212 ölü, 200+ kayıp.
Güney ve Güneydoğu Asya’yı vuran şiddetli muson yağmurları, sel ve toprak kaymalarına yol açarak büyük bir felakete neden oldu. Endonezya, Tayland ve Sri Lanka başta olmak üzere bölgede etkili olan bu afetlerde ölü sayısı hızla artıyor.
Felaketin Genel Durumu
- Nedenler: Bölgeyi etkileyen muson yağmurları, Siklon Senyar (Endonezya ve Tayland’ı vuran nadir bir tropikal fırtına) ve Siklon Ditwah (Sri Lanka’yı sarsan kasırga) gibi sistemler, rekor seviyede yağışa yol açtı. Örneğin, Tayland’ın Hat Yai şehrinde bir günde 335 mm yağış kaydedildi – bu, son 300 yılın en yüksek değeri. İklim değişikliği, okyanus ısınması ve plastik kirliliği gibi faktörler, bu olayları daha sık ve şiddetli hale getiriyor.
- Etkilenen Alanlar: Milyonlarca insan evlerini terk etti; Endonezya’da Sumatra Adası, Tayland’ın güney eyaletleri ve Sri Lanka’nın Colombo çevresi en ağır darbe aldı. Elektrik kesintileri, yol hasarları ve tahliyeler devam ediyor.
- Uluslararası Yardım: Endonezya’ya yardım uçakları gönderiliyor, Sri Lanka olağanüstü hal ilan etti ve uluslararası destek çağrısı yaptı. Tayland, Güneydoğu Asya Oyunları’nı erteledi.
Ülkelere Göre Ölü ve Kayıp Sayıları
Aşağıdaki tablo, resmi açıklamalara ve haber kaynaklarına dayalı en son verileri (30 Kasım 2025 itibarıyla) gösteriyor. Rakamlar kaynaklar arasında hafif farklılıklar gösterse de, toplamda 600-791 aralığına yaklaşıyor.
| Ülke | Ölü Sayısı | Kayıp Sayısı | Etkilenen Kişi Sayısı |
|---|---|---|---|
| Endonezya | 417 | 279 | 500+ yaralı, binlerce tahliye |
| Tayland | 162 | Belirtilmemiş (arama devam ediyor) | 3.8 milyon etkilenen, 1.4 milyon ev |
| Sri Lanka | 212 | 191-200 | 44 bin tahliye, 250 bin+ etkilenen |
| Toplam (3 Ülke) | 791 | + | Milyonlarca |
Not: Malezya’da 2 ek ölüm rapor edildi, ancak sorgunuz bu üç ülkeyi odaklıyor. Vietnam’da da ~90 ölüm var, ancak ana etki belirtilen ülkelerde.
Güncel Gelişmeler
- Arama-Kurtarma: Endonezya’da helikopterler ve botlar devrede; Sumatra’da yollar hasarlı olduğu için bazı köylere hâlâ ulaşılamıyor. Sri Lanka’da helikopterler ve donanma botları 250 binden fazla kişiyi kurtardı.
- Riskler: Yağışlar devam ediyor; ölü sayısının artmasından endişe ediliyor. BBC ve Al Jazeera gibi kaynaklar, bu felaketin son yılların en kötüsü olduğunu vurguluyor.
İklim değişikliğinin etkileri
1. Daha Şiddetli ve Sık Muson Yağmurları ile Seller
- Atmosfer 1.2–1.3 °C ısındığı için havada %7-8 daha fazla su buharı tutulabiliyor (Clausius-Clapeyron ilişkisi).
- Sonuç: Aynı yağış sistemi artık %20-40 daha fazla yağmur bırakıyor.
- Örnekler (2025 sonu itibarıyla):
- Tayland’da 300 yılın en yüksek günlük yağışı (335 mm)
- Endonezya Sumatra’da normalin 4-5 katı yağış
- Pakistan 2022’de ülke yüzölçümünün ⅓’ü sular altında kaldı (33 milyon etkilendi)
- Türkiye’de 2021 Karadeniz selinde 24 saatte 400+ mm yağış düştü (normaldeğerler 100 yılda bir görülecek seviyeden 5-6 kat fazla)
2. Daha Güçlü Tropikal Siklonlar ve Kasırgalar
- Deniz suyu sıcaklığı 1 °C arttığında kasırgaların maksimum rüzgar hızı teorik olarak %5-10 artıyor, yağış miktarı ise %10-15 artıyor.
- 2025’te:
- Siklon Ditwah (Sri Lanka’yı vuran) 250 km/sa rüzgarla karaya çıktı
- Siklon Senyar, Endonezya’da nadir görülen bir “kategori 4” seviyesine ulaştı
3. Kuraklık ve Mega Yangınlar
- Akdeniz Havzası (Türkiye dahil) “hot-spot” bölge ilan edildi.
- Türkiye’de 2021-2025 arasında:
- Marmara ve Ege’de meteorolojik kuraklık üst üste 4 yıl sürdü
- 2021’de 300 binden fazla hektar orman yandı (rekor)
- 2024-2025 kışında baraj dolulukları %30-40’lara düştü, İstanbul susuzluk riskiyle karşı karşıya
4. Sıcaklık Dalgaları ve İnsan Ölümleri
- 2023-2025 yılları tarihin en sıcak 3 yılı oldu.
- Hindistan ve Pakistan’da 2025 Mayıs’ında 50+ °C ölçüldü → binlerce kişi öldü heatstroke’dan öldü
- Avrupa’da 2022 yazında 61.000 fazla ölüm (Lancet, 2024)
- Türkiye’de 2024 Temmuz’unda Antalya 45.6 °C gördü (tüm zamanların rekoru)
5. Deniz Seviyesi Yükselmesi ve Kıyı Erozyonu
- 1900’den beri küresel ortalama 25 cm yükseldi, hızı artık yılda 4-5 mm
- Türkiye’de Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında 50-100 metre geri çekilme gözleniyor (Sinop, Samsun, Antalya-Kemer)
- Maldivler, Bangladeş, Endonezya gibi ülkelerde milyonlarca “iklim mültecisi” oluşuyor
6. Tarım ve Gıda Güvenliği Tehdidi
- Kuraklık + aşırı yağışlar → verim düşüşü
- Türkiye’de buğday rekoltesi 2024’te %15-20 azaldı
- Dünya genelinde mısır, pirinç ve buğday fiyatları son 3 yılda %50-100 arttı
7. Biyoçeşitlilik Kaybı
- Mercan resiflerinin %50’si öldü ya da ölmek üzere (Great Barrier Reef 2024’te 6. büyük beyazlama)
- Türkiye’de Toroslar’da sedir ormanları kuruyor, Konya Ovası’nda obruk sayısı 2.500’ü geçti
Özet Tablo: Şu Anda Gözlemlediğimiz Etkiler
| Etki | Eskiden (20. yüzyıl) | Şu anda (2020-2025) |
|---|---|---|
| Muson/sel yağış şiddeti | 100 yılda bir | 5-10 yılda bir |
| Kasırga maksimum rüzgar | Kategori 3-4 nadir | Kategori 4-5 neredeyse her yıl |
| Sıcaklık rekorları | Nadir | Her yıl kırılıyor |
| Orman yangını alanı (Türkiye) | Yıllık 10-20 bin ha | 2021’de 300 bin ha |
| Kuraklık süresi | 1-2 yıl | 4-5 yıl üst üste (Marmara, Ege) |
Kısacası, iklim değişikliği artık “gelecekteki risk” değil; şu anda her yıl binlerce insanın ölümüne, trilyonlarca dolar zarara ve milyonlarca insanın yerinden edilmesine sebep oluyor. Endonezya, Tayland ve Sri Lanka’da bu hafta yaşanan trajedi de bunun en güncel kanıtı.
Kaynak:Musitem Haber
