TAHRAN: İran, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki savunma anlaşmasına dahil olma arzusunu dile getirdi.
Pakistan ziyareti sırasında İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Bakır, Geo News’in Capital Talk programında yaptığı konuşmada, İran’ın da bu anlaşmaya dahil edilmesi gerektiğini söyledi.
İran Parlamentosu Başkanı ayrıca, İslam İşbirliği Teşkilatı’nın (İİT) NATO modelinde İslam ülkelerinden oluşan ortak bir askeri güç oluşturması gerektiğini belirtti.
Arka Plan
- Paktın Oluşumu: 17 Eylül 2025’te Riyad’da imzalanan anlaşma, Pakistan Başbakanı Şebaz Şerif ve Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman tarafından onaylandı. Anlaşmaya göre, bir tarafa yönelik saldırı, diğerine yapılmış sayılacak. Bu, yıllardır süren askeri işbirliğinin resmileşmesi; Pakistan’ın nükleer kapasitesi ve Suudi Arabistan’ın kaynakları üzerinden bölgesel caydırıcılık hedefleniyor.
- Tetkileyen Olaylar: Anlaşma, İsrail’in Katar’a 9 Eylül 2025’teki saldırısı sonrası hız kazandı. Ayrıca, Mayıs-Haziran 2025’teki Hindistan-Pakistan çatışması, İran-İsrail 12 günlük savaşı ve Husi/İran kaynaklı tehditler (örneğin, 2018’deki füze saldırıları) etkili oldu. Suudi Arabistan, ABD garantilerine şüphe duyarak Pakistan’a yöneldi.
Pakistan’ın diğer İslam ülkeleriyle birlikte Gazze’ye yalnızca Filistinlilerin korunması ve desteklenmesi amacıyla askeri göndermesi gerektiğini ve İsrail hakimiyetini güçlendirecek hiçbir adım atılmaması gerektiğini vurguladı.
Daha önce, FPCCI Başkanı Atif Ekram Şeyh ve bir heyetle yaptığı görüşmede İran Parlamentosu Başkanı Muhammed Bakır, İsrail saldırısı sırasında Pakistan’ın İran’a verdiği desteğin İran tarafından derinden takdir edildiğini söylemişti.
İran’ın Pakistan’ı Müslüman ümmeti için değerli bir varlık olarak gördüğünü ve her iki ülkenin de birlikte üstesinden gelebilecekleri ortak zorluklarla karşı karşıya olduğunu sözlerine ekledi.
İran’ın Tutumu
- İlk Sinyaller: 24 Eylül 2025’te BM Genel Kurulu’nda konuşan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeshkian, paktı “Batı Asya Müslüman devletlerinin siyasi, güvenlik ve savunma alanındaki işbirliğinin başlangıcı” olarak selamladı ve kapsamlı bir bölgesel güvenlik sistemine kapı araladı.
- Resmi İfade: 28 Eylül 2025’te, İran Lideri Ali Hamaney’in başdanışmanı Tümgeneral Yahya Rahim Safavi, devlet televizyonunda “İran, Suudi Arabistan, Pakistan ve Irak’ın kolektif bir savunma paktına gitmesi”ni önerdi. “Pakistan diğer ülkelerin katılabileceğini duyurdu, İran da katılmalı” dedi ve ABD etkisine rağmen hazır olunmasını vurguladı.
- Bugünkü Gelişme: 6 Kasım 2025 itibarıyla, İran resmi kanallardan “katılma arzusu”nu netleştirdi. Bu, X platformunda (#IranPakistanSaudiPact gibi etiketlerle) hızla yayıldı; örneğin, diplomatik kaynaklar ve haber hesapları “büyük hamle” olarak nitelendirdi.Safavi’nin önerisi, İran-Irak’ı da kapsayan geniş bir “İslam ittifakı” vizyonunu yansıtıyor.
Ayrıca Pakistan ile İran arasında sağlık, enerji, bankacılık gibi sektörlerde iş birliğinin artırılması için geniş fırsatlar bulunduğunu vurguladı.
İran’ın Pakistan-Suudi Arabistan savunma paktına katılma isteğini dile getirmesi, son günlerde Orta Doğu’da dikkat çeken bir gelişme. Bu konu, Eylül 2025’te imzalanan “Stratejik Karşılıklı Savunma Anlaşması”ndan (Strategic Mutual Defence Agreement) beri tartışılıyor ve bugünlerde yeniden alevlendi.
Olası Etkiler
- Bölgesel Dinamikler: Bu katılım, İran-Suudi rekabetini (Yemen, Suriye gibi) yumuşatabilir; NATO benzeri bir “İslam savunma bloğu” oluşabilir. Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, “başka ülkelerin ilgi gösterdiğini” belirtti – İran’ınki en somut olanı.
- Riskler: ABD’nin onayı şart; Riyad ve İslamabad, Washington’suz adım atmaz. İsrail ve Hindistan sessiz ama endişeli – pakt zaten İsrail’in Katar operasyonlarına “mesaj”dı.Nükleer paylaşıma dair spekülasyonlar (Pakistan-Suudi) gerilimi artırabilir.
- Genişletme Potansiyeli: Bahreyn gibi Körfez ülkeleri de ilgi gösterdi; SCO (Şanghay İşbirliği Örgütü) gibi forumlar üzerinden ilerleyebilir.
Bu, Müslüman dünyasında “birlik” arayışının simgesi olabilir, ama pratikte ABD-İsrail ekseniyle çatışır.
Kaynak: Musitem Haber
