Kenya’nın önde gelen muhalif lideri ve eski Başbakanı Raila Odinga’nın 17 Ekim 2025 tarihinde Nairobi’deki Nyayo Ulusal Stadyumu’nda düzenlenen devlet cenazesi sırasında yaşanan izdihamda, en az 17 kişi yaralandı. Yaralılar, başkentteki Kenyatta Ulusal Hastanesi’nde tedavi altına alındı. Olay, cenaze töreninin ardından kalabalığın naaşın halka açık gösterimine erişmeye çalışması sırasında meydana geldi; binlerce kişinin katıldığı etkinlikte kalabalık kontrol altına alınamadı ve bir sürüş (stampede) yaşandı.
Olayın Detayları:
- Tarih ve Yer: 17 Ekim 2025, Nyayo Stadyumu, Nairobi. Tören, Odinga’nın Hindistan’da tedavi sırasında ani ölümünden (15 Ekim 2025) iki gün sonra düzenlendi.
- Yaralanma Sayısı: Hastane kaynaklarına göre 17 kişi yaralı olarak kaydedildi; bazı medya organları “onlarca yaralı” ifadesini kullandı, ancak resmi rakam Reuters kaynaklı olarak 17 olarak doğrulandı. Yaralıların çoğu ezilme, kırık kemik ve nefes alma zorluğu gibi sorunlar yaşıyor.
- Neden: Cenaze töreni sırasında protokol mensupları ayrıldıktan sonra halka naaşın gösterimi için davet edildi. Kalabalık ileri atılınca ezilme oldu. Kenya Kızıl Haçı, olay yerinde tıbbi müdahale ve tahliye ekipleri gönderdi.
- Önceki Olaylar: 16 Ekim’de, Odinga’nın naaşının Kasarani Stadyumu’na getirilmesi sırasında güvenlik güçleri kalabalığı dağıtmak için göz yaşartıcı gaz ve ateş açmıştı. Bu olayda 2-4 kişi hayatını kaybetmiş, onlarca kişi yaralanmıştı. Polis, kalabalığın güvenlik bariyerlerini aşmasını gerekçe gösterdi.
Son Gelişmeler:
- Odinga’nın naaşı, cumartesi günü Kisumu’ya (batı Kenya) götürülecek ve pazar günü özel bir törenle toprağa verilecek. Bu bölgelerde de büyük kalabalıklar bekleniyor, güvenlik önlemleri artırıldı.
Raila Odinga Kimdi?
Raila Odinga (1945-2025), Kenya’nın en etkili muhalif figürlerinden biriydi. Beş kez cumhurbaşkanlığı adaylığı yapmış, 2008-2013 arası Başbakanlık görevini üstlenmişti. Luo kabilesinin güçlü bir lideri olarak tanınıyordu ve demokrasi mücadelesinde önemli rol oynamıştı. Ölümü, 2027 seçimleri öncesi muhalefette boşluk yarattı. Cenaze, Başkan William Ruto tarafından ulusal yas günü ilan edildi ve binlerce kişi sokaklara döküldü.
Raila Amolo Odinga (1945-2025), Kenya’nın en etkili siyasi figürlerinden biri olarak, onyıllar boyunca muhalefet liderliği, demokrasi mücadelesi ve ulusal siyasette derin bir iz bıraktı.
Erken Dönem ve Siyasi Başlangıç
- Eğitim ve Arka Plan: 7 Ocak 1945’te doğan Odinga, Luo kabilesindendi ve babası Jaramogi Oginga Odinga, Kenya’nın ilk Devlet Başkan Yardımcısıydı. Almanya’da makine mühendisliği eğitimi aldıktan sonra Kenya’ya dönerek iş dünyasında yer aldı, ancak politik mirası onu siyasete çekti.
- 1980’ler – Muhalefetin İlk Yılları: Odinga, Başkan Daniel arap Moi’nin otoriter rejimine karşı mücadelede öne çıktı. 1982’de, Moi rejimine karşı darbe girişimiyle bağlantılı olduğu iddiasıyla 7 yıl hapis yattı, ancak suçlamalar kanıtlanamadı. Bu dönem, onun demokrasi yanlısı bir figür olarak tanınmasını sağladı.
1990’lar: Demokrasi Mücadelesi ve Parlamenter Kariyer
- FORD ve Muhalefet: 1991’de, babasının liderliğindeki Kenya Demokratik Yenilik Forumu’na (FORD) katıldı. Moi rejimine karşı çok partili demokrasi mücadelesinde aktif rol aldı. 1992’de Lang’ata bölgesinden milletvekili seçildi ve bu, parlamenter kariyerinin başlangıcı oldu.
- FORD-Kenya ve Liderlik: Babasının 1994’teki ölümünden sonra FORD-Kenya’nın liderliğini üstlenmeye çalıştı, ancak parti içi çatışmalar nedeniyle ayrıldı ve 1997’de Ulusal Kalkınma Partisi’ni (NDP) kurdu.
2000’ler: Ulusal Siyasette Yükseliş
- Koalisyon ve Bakanlık (2001-2002): 2001’de NDP’yi Kenya Afrika Ulusal Birliği (KANU) ile birleştirerek Moi rejimiyle kısa süreli bir ittifak kurdu. Enerji Bakanı olarak görev yaptı, ancak Moi’nin halefi olarak Uhuru Kenyatta’yı seçmesi üzerine KANU’dan ayrıldı.
- 2002 Seçimleri ve NARC: Odinga, Ulusal Gökkuşağı Koalisyonu’nu (NARC) destekledi ve Mwai Kibaki’nin cumhurbaşkanlığı kampanyasında kilit rol oynadı. Kibaki’nin zaferiyle 2003-2005 arasında Bayındırlık, Ulaştırma ve İskan Bakanı oldu. Ancak, koalisyon içindeki anlaşmazlıklar nedeniyle istifa etti.
- 2005 Anayasa Referandumu: Odinga, Kibaki’nin önerdiği yeni anayasaya karşı “Turuncu” hareketini başlatarak muhalefete geçti. Referandumun reddi, onun popülaritesini artırdı ve Turuncu Demokratik Hareket’in (ODM) temellerini attı.
2007-2008: Cumhurbaşkanlığı Adaylığı ve Kriz
- 2007 Seçimi: ODM lideri olarak cumhurbaşkanlığına aday oldu. Seçim sonuçları tartışmalıydı; Kibaki’nin zaferi ilan edilmesi üzerine ülkede etnik şiddet patlak verdi (2007-2008 Kenya krizi). Yaklaşık 1.200 kişi öldü, yüz binlerce kişi yerinden oldu.
- Büyük Koalisyon ve Başbakanlık: Kofi Annan’ın arabuluculuğunda, Odinga ile Kibaki arasında güç paylaşımı anlaşması yapıldı. Odinga, 2008-2013 arasında Kenya’nın Başbakanı oldu. Bu dönemde altyapı projelerine odaklandı, ancak koalisyon içi gerilimler devam etti.
2013-2022: Muhalefet Lideri ve Cumhurbaşkanlığı Adaylıkları
- 2013 ve 2017 Seçimleri: Odinga, her iki seçimde de Uhuru Kenyatta’ya karşı yarıştı. 2013’te Yüksek Mahkeme, Kenyatta’nın zaferini onayladı. 2017’de ise seçim sonuçları hile iddialarıyla iptal edildi; Odinga, tekrarlanan seçimi boykot etti ve kendisini “halkın başkanı” ilan etti.
- 2018 “Handshake”: Odinga ile Kenyatta arasında sürpriz bir uzlaşma (el sıkışma) gerçekleşti. Bu, Building Bridges Initiative (BBI) adı verilen anayasal reform sürecini başlattı, ancak BBI 2021’de mahkeme tarafından engellendi.
- 2022 Seçimi: Azimio la Umoja koalisyonu lideri olarak beşinci kez cumhurbaşkanlığına aday oldu, ancak William Ruto’ya karşı kaybetti. Seçim sonuçlarını mahkemeye taşısa da, Yüksek Mahkeme Ruto’nun zaferini onayladı.
Afrika Birliği ve Son Yıllar
- Afrika Birliği Rolü: 2018-2025 arasında Afrika Birliği’nin Altyapı Geliştirme Yüksek Temsilcisi olarak görev yaptı. Afrika genelinde altyapı projelerini koordine etti.
- 2025 ve Ölüm: Odinga, 15 Ekim 2025’te Hindistan’da tedavi gördüğü sırada kalp rahatsızlığı nedeniyle hayatını kaybetti. Ölümü, 2027 seçimleri öncesi muhalefette büyük bir boşluk yarattı.
Mirası ve Etkisi
- Demokrasi Savaşçısı: Odinga, Kenya’da çok partili demokrasinin yerleşmesinde kilit rol oynadı. Luo toplumu ve diğer azınlık gruplar arasında güçlü bir lider olarak görüldü.
- Tartışmalar: Etnik temelli siyasetle suçlandı, ancak destekçileri onun kapsayıcı bir Kenya vizyonu savunduğunu vurguladı.
- Popülerlik: “Baba” lakabıyla anılan Odinga, özellikle Nairobi ve batı Kenya’da büyük bir halk desteği gördü. Cenazesi sırasındaki kalabalıklar ve izdiham, onun halk nezdindeki etkisini gösterdi.
Odinga’nın siyasi kariyeri, Kenya’nın bağımsızlık sonrası tarihine damga vurdu; hem reformist hem de tartışmalı bir figür olarak hatırlanıyor.
Kaynak: Musitem Haber
