Nijerya Hastalık Kontrol Merkezi’nden yapılan açıklamada, başkent Abuja’nın yanı sıra 21 eyaletin 106 bölgesinde, Lassa ateşi vakalarının artmaya devam ettiği belirtildi.
Açıklamada, ülkede ocak-eylül döneminde 7 bin 673 Lassa ateşi vakasının kaydedildiği ve hastalık nedeniyle 166 kişinin yaşamını yitirdiği aktarıldı.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Afrika kıtasında görülen kolera salgınında 4 bin 200’den fazla kişinin yaşamını yitirdiğini, 190 binden fazla kişinin enfekte olduğunu açıkladı.
DSÖ Afrika Bölge Ofisi Bölgesel Acil Durumlar Direktör Vekili Patrick Abok, Angola’da çevrim içi düzenlenen basın toplantısında yaptığı açıklamada, bölgenin son yıllarda en zorlu sağlık acil durumlarından bazılarıyla karşı karşıya olduğunu söyledi.
Nijerya Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (NCDC) tarafından 2 Ekim 2025 tarihinde yayınlanan en son durum raporuna (Hafta 37: 8-14 Eylül 2025) göre, 2025 yılında Lassa ateşi nedeniyle kaydedilen ölüm sayısı 166’ya yükselmiştir. Bu, 895 onaylanmış vaka ile ilişkilendirilmekte olup, vaka ölüm oranı (CFR) %18,5 olarak rapor edilmiştir – bu oran, 2024’ün aynı dönemindeki %17,1’lik orandan daha yüksektir.
Ana Bulgular:
- Toplam Etkilenen Alanlar: 21 eyalette ve 106 yerel yönetim biriminde (LGA) 7.375 şüpheli vaka kaydedildi.
- En Çok Etkilenen Eyaletler: Onaylanmış vakaların %91’i Ondo, Bauchi, Edo, Taraba ve Ebonyi eyaletlerinde yoğunlaşıyor. Ondo eyaleti, vakaların yaklaşık %30’unu ve ölümlerin önemli bir kısmını barındırıyor.
- Karşılaştırma: 2024’ün aynı döneminde 1.024 onaylanmış vaka ve 175 ölüm rapor edilmişken, 2025’te vaka sayısı azalsa da ölüm oranı artmış durumda. Bu, geç teşhis ve yetersiz sağlık hizmetlerine bağlanıyor.
Lassa Ateşi Hakkında Kısa Bilgi:
Lassa ateşi, Lassa virüsünün neden olduğu akut viral hemorajik bir hastalıktır. Başlıca reservoiru fareler (özellikle Mastomys natalensis) olup, enfeksiyon genellikle fare idrarı veya dışkısı ile kontamine olmuş yiyecek/su yoluyla bulaşır. Belirtiler ateş, baş ağrısı, boğaz ağrısı ve şiddetli vakalarda kanama/organ yetmezliği şeklinde ortaya çıkar. CFR genel popülasyonda %1’in altında olsa da, hastane ortamında %15-20’ye ulaşabilir.
Lassa Ateşi
Batı Afrika’da görülen akut viral bir hastalıktır. İlk vakalar Nijerya’nın Lassa bölgesinde görüldüğü için bu isim verilmiştir. Etken Arenaviridae ailesine mensup, tek iplikli bir RNA virüsüdür.
Bulaşma Yolu
Lassa Ateşi hayvan kaynaklı bir hastalıktır. Vektörü çok memeli sıçan “Multimammate rat” olarak bilinen Mastomys natalensis’tir. Bu kemirgen bir kez enfekte olduktan sonra uzun bir sure virüsü idrarıyla çıkarır. Mastomys kemirgenleri Batı, Doğu ve Merkez Afrika’da ki savanalarda ve ormanlarda yaygın olarak bulunurlar. Evlerde ve gıda saklanan bodrumlarda kolayca yerleşirler.
Lassa virüsünün insanlara bulaşması en çok gıdalarla ve solunum yoluyla meydana gelir. Mastomys kemirgenlerinin çıkartılarıyla (idrar, dışkı) doğrudan temas, çıkartılarla kirlenmiş objelere dokunmak, kontamine gıdaları yemek veya açık yara ve kesiklerin maruziyetiyle enfeksiyon gelişebilir. Kemirgenlerin yaşadığı ortamların süpürülmesi esnasında havaya karışan enfekte küçük partiküllerin solunum yoluyla alınmasıyla ve ilave olarak kemirgenler yiyecek olarak tüketilmek amacıyla yakalanırken ve hazırlanırken de bulaşabilmektedir. Kişiden kişiye (hasta kişinin kan, doku, sekresyon ve çıkartılarıyla temasla) bulaş söz konusudur. Özellikle sağlık bakım ünitelerinde, yeterli kişisel koruyucu önlemler alınmamışsa kişiden kişiye geçiş sıktır(nozokomiyal enfeksiyon). Lassa virüsü tekrar tekrar kullanılan iğne ve enjektörler gibi kontamine olmuş tıbbi malzemelerle de yayılabilir.
Belirtiler
Lassa Ateşi’nin belirti ve bulguları tipik olarak virüsle temastan 1-3 hafta sonra ortaya çıkar. Yaklaşık %80 hastada semptomlar hafif ve tanı konulamaz düzeydedir. Hafif semptomlar hafif ateş, başağrısı, genel kırıklık ve halsizlik şeklindedir. Enfekte kişilerin %20’sinde semptomlar ciddileşebilir. Kanamalar( dişetleri, gözler veya burun kanamaları gibi), solunum sıkıntısı, tekrarlayan kusmalar, yüzde ödem, göğüs, sırt, karın ağrısı ve şok gelişebilir. Ensefalit, tremorlar ve işitme kaybı gibi nörolojik problemler de tariflenmiştir. İlk semptomların ortaya çıkmasından sonra iki hafta içinde çoklu organ yetmezliğine bağlı ölüm görülebilir (hastaneye yatırılan vakaların %15-20’si). Ölüm oranı hastalığa yakalanan, özellikle 3. trimestirde ki hamile kadınlarda daha yüksektir. Spontan düşük; enfekte annelerin fetuslarının %95’nin ölümüyle sonuçlanan ciddi bir komplikasyondur.
Lassa Ateşi’nin en sık komplikasyonu sağırlıktır.Vakaların yaklaşık 1/3’ünde değişik derecelerde sağırlık oluşur ve çoğunda da kalıcıdır. Bilindiği kadarıyla hastalığın şiddeti bu komplikasyonu etkilemez, ciddi vakalar kadar hafif vakalarda da sağırlık gelişebilir.
Tanı ve Tedavi
Lassa Ateşi’nde semptomlar çok değişiktir ve hastalığa özgü değildir. Bu nedenle klinik teşhis genellikle zordur. Tanı için en sık serolojik testler kullanılır. Tedavide bir antiviral ilaç olan Ribavirin’le başarılı sonuçlar alınmaktadır. İlacın hastalığın erken döneminde verildiği takdirde çok etkili olduğu gösterilmiştir. Hastalar mutlaka semptomlara yönelik destek tedavisi de almalıdır.
Yolcular için Risk
En büyük risk; Sierra Leone, Liberya, Gine ve Nijerya’yı kapsayan endemik bölgelerde yaşayan veya bu bölgeleri ziyaret eden kişiler için söz konusudur. Maruziyet riski Mastomys kemirgenlerinin bulunduğu diğer Batı Afrika ülkelerinde de mevcut olabilir. Uygun sterilizasyon metodlarını ve korunma önlemlerini kullandıkları sürece hastane çalışanları için önemli bir risk yoktur.
Korunma
Endemik bölgelere gidecek yolcular, Mastomys kemirgenleriyle temastan kaçınarak Lassa Virüsü’nün primer bulaşından kendilerini koruyabilirler. Gıdaların uygun şartlarda saklanması ve temizlik kurallarına dikkat edilmesi kemirgenleri yaşam alanlarından nispeten uzak tutacaktır. Bu kemirgenlerin yiyecek olarak tüketilmesi de tavsiye edilmez.
Seyahat Dönüşü Öneriler
Kendinizi hasta hissediyorsanız hemen hekiminize veya bir sağlık kuruluşuna başvurun. Seyahatiniz hakkında hekiminizi mutlaka bilgilendirin.
NCDC’nin Önerileri:
- Önleme: Farelerden uzak durun; yiyecekleri kapalı kaplarda saklayın, evleri temiz tutun ve rodentisit kullanın. Kişisel hijyen ve erken tıbbi müdahale kritik.
- Tedavi: Ribavirin adlı antiviral ilaç erken dönemde etkili olabilir, ancak aşı henüz mevcut değil.
- NCDC, acil müdahale ekiplerini etkilenen eyaletlere sevk etmiş ve halkı semptomlar (ateş, kusma, ishal) durumunda derhal sağlık merkezlerine başvurmaya çağırıyor.
Bu salgın, Nijerya’da her yıl kuru mevsimde (Kasım-Nisan) zirve yapan endemik bir sorun.
Kaynak: Musitem Haber
