Tayland hükümet sözcüsüne göre, Tayland, ABD Başkanı Donald Trump tarafından imzalanıp duyurulmasından yaklaşık iki hafta sonra Kamboçya ile barış anlaşmasını askıya aldığını duyurdu.
Tayland ve Kamboçya, 817 kilometrelik kara sınırı boyunca belirlenmemiş noktaların yetkileri konusunda yıllardır yaşanan gerilim 16 Temmuz’da bir Tayland askerinin mayına basarak bacağını kaybetmesinin ardından tırmanmıştı. Tayland, Kamboçya ile Temmuz ayında varılan Ekim ayında da imzalanan “barış anlaşmasını” askıya aldığını duyurdu.
Tayland hükümeti tarafından yapılan açıklamada, anlaşmayı askıya alma kararının ülkenin Kamboçya sınırındaki Sisaket eyaletinde mayın patlaması sonucu devriye gezen askerlerin yaralanmasının ardından alındığını duyurdu. Tayland Başbakanı Anutin Charnvirakul düzenlediği basın toplantısında, güvenlik tehditlerinin azalmadığını gerekçe göstererek alınan kararın doğruluğunu savundu. Charnvirakul, yaralanan askerleri ziyaret edeceğini açıkladı.
Tayland, 10 Kasım 2025’te (bugün), Kamboçya ile Temmuz ayında varılan ve Ekim ayında imzalanan barış anlaşmasının uygulanmasını askıya aldığını resmi olarak duyurdu. Bu karar, sınır hattında meydana gelen bir mayın patlaması sonrası alındı.
Olayın Detayları
- Patlama Olayı: Tayland’ın Si Sa Ket eyaletinde (sınır hattı yakınında) devriye gezen iki Tayland askeri, bir mayın patlaması sonucu yaralandı. Bir askerin bacağını kaybettiği bildiriliyor. Tayland Savunma Bakanlığı, mayının “yeni döşendiğini” ve patlamanın düzenli devriye yolunda gerçekleştiğini belirtiyor. Bu, son dört ayda yedinci benzer olay.
- Askıya Alma Kararı: Tayland Başbakanı Anutin Charnvirakul, anlaşmanın “takip adımlarını” (örneğin, ağır silahların çekilmesi, mayın temizliği ve esir askerlerin serbest bırakılması) durdurduğunu açıkladı. Hükümet sözcüsü Siripong Angkasakulkiat, “Ortak deklarasyonun takip edilmesi durdurulacak” dedi. Karar, Kamboçya’nın anlaşmaya uymadığı iddiasıyla gerekçelendiriliyor.
Anlaşmanın Arka Planı
Tayland ve Kamboçya arasında 817 km’lik sınır hattı, bir yüzyıldan fazla süredir (özellikle Preah Vihear Tapınağı çevresinde) tartışmalı. Temmuz 2025’te (24 Temmuz civarı) başlayan çatışmalar, en az 43 kişinin ölümüne ve 300.000’den fazla sivilin yerinden edilmesine yol açtı. Çatışmalar, Tayland’ın Kamboçya’nın mayın döşediği iddiasıyla tetiklendi.
- Temmuz 2025: Ateşkes: ABD Başkanı Donald Trump, Çinli diplomatlar ve Malezya Başbakanı Anwar Ibrahim’in arabuluculuğuyla hızlı bir ateşkes sağlandı. Trump, ticaret ayrıcalıklarını kesme tehdidiyle baskı yaptı.
- Ekim 2025: Resmi İmza: 26 Ekim’de, Malezya’da düzenlenen ASEAN Zirvesi’nde (47. ASEAN Zirvesi, Kuala Lumpur) taraflar, Trump’ın huzurunda “Tayland ve Kamboçya Başbakanlarının Kuala Lumpur Toplantısı Sonuçları Ortak Deklarasyonu”nu imzaladı. Anlaşma, mayın temizliği, ağır silahların çekilmesi ve ASEAN gözlemci ekiplerinin erişimini içeriyordu. Tayland, bunu “barış anlaşması” olarak adlandırmaktan kaçındı.
Anlaşma kapsamında Tayland, 18 Kamboçyalı askeri serbest bırakacaktı; ancak bu adım da askıya alındı (bazı kaynaklarda 8 olarak belirtiliyor).
İKİ ÜLKE ARASINDAKİ ANLAŞMAZLIK
Tayland ve Kamboçya, 817 kilometrelik kara sınırı boyunca belirlenmemiş noktaların yetkileri konusunda yıllardır egemenlik ihtilafı yaşıyor. Anlaşmazlıkların merkezinde ise antik Hindu tapınakları Ta Moan Thom ve 11. yüzyıldan kalma Preah Vihear’ın mülkiyeti yer alıyor. Preah Vihear, 1962 yılında Uluslararası Adalet Divanı tarafından Kamboçya’ya verilmişti, ancak Kamboçya’nın burayı UNESCO Dünya Mirası listesine almaya çalışmasıyla 2008 yılında gerginlik tırmanmıştı.
Bu durum birkaç yıl süren çatışmalara ve can kayıplarına yol açmıştı. Mahkeme, 2013 yılında Tayland ile sınır anlaşmazlığının alevlenmesinin ardından Phnom Penh’in kararın yeniden değerlendirilmesini istemesi üzerine Kamboçya lehine karar vermişti. Bu yılın Mayıs ayı sonlarında sınırda tartışmalı bir bölgede çıkan silahlı çatışmada 1 Kamboçyalı askerin ölmesiyle gerilim yeniden tırmanmaya başlamıştı.
Kamboçya, Haziran ayında mahkemenin yargı yetkisini hiçbir zaman tanımadığını ve ikili bir yaklaşımı tercih ettiğini söyleyen Tayland ile aralarındaki anlaşmazlıkların çözümü için Uluslararası Adalet Divanı’na başvurmuştu. Ta Moan Thom tapınağıyla ilgili anlaşmazlık ise karara bağlanamadı.
Tarafların Tepkileri
- Tayland: Başbakan Charnvirakul, “Ulusal güvenliğimize yönelik düşmanlık azalmadı” diyerek yaralı askerleri ziyaret edeceğini söyledi. Savunma Bakanı Nattapon Narkphanit, olayı Kamboçya’nın “26 Ekim deklarasyonuna uymamasına” bağladı.
- Kamboçya: Savunma Bakanlığı, “barışa sarsılmaz bağlılık” mesajı yayınladı ve mayın döşeme iddialarını reddetti. Hükümet, Tayland’ı askerlerin derhal serbest bırakmaya çağırdı ve de-mayınlama taahhütlerini yineledi. Henüz resmi bir karşı adım duyurulmadı.
Olası Etkiler
- Bölgesel Gerilim: Anlaşma, ASEAN’in istikrarı için kritik öneme sahipti. Askıya alma, sınırda yeni çatışmalara yol açabilir ve Trump’ın arabuluculuğunu sorgulatabilir.
- Uluslararası Boyut: ABD’nin rolü (Trump’ın zirvede imzaya tanıklık etmesi) dikkat çekiyor; olası yaptırımlar gündeme gelebilir. ASEAN, izleme ekiplerini devreye sokabilir.
- Ekonomik Etki: Sınır ticareti (turizm, tarım) etkilenebilir; Temmuz çatışmaları zaten milyonlarca dolar zarara yol açmıştı.
Kaynak: Musitem Haber
