Üst düzey bir ABD’li yetkili Cuma günü yaptığı açıklamada, Çin’in Tayland ve Kamboçya arasındaki ateşkes görüşmelerinde sınırlı bir rol oynadığını ve ABD Başkanı Donald Trump ile varılan anlaşmayı kutlamak üzere Malezya’da hafta sonu düzenlenecek olası bir etkinliğe katılmasının beklenmediğini söyledi.
Yetkili, “ABD açısından bakıldığında, Çin’in barışın sağlanmasında önemli bir rol oynadığına -ve gerçekten de önemli bir rol oynadığına- inanmıyoruz” dedi. “Çin’in katılımını beklemiyorum.”
Malezya Dışişleri Bakanı geçen hafta yaptığı açıklamada, Trump’ın Kuala Lumpur’da düzenlenecek Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) zirvesi sırasında Güneydoğu Asya ülkeleri arasında bir ateşkes anlaşmasının imzalanmasına tanıklık etmesinin beklendiğini söyledi.
Trump’ın ayrıca Perşembe günü Güney Kore’de Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşerek ülkenin ticaret konusundaki görüş ayrılıklarını görüşmesi bekleniyor.
Çatışmanın Arka Planı
- Başlangıç ve Gelişim: Çatışmalar, 24 Temmuz 2025’te bir mayın patlamasıyla tetiklendi. Tayland askerlerinin yaralanması üzerine iki ülke ordusu arasında küçük çaplı çatışmalar başladı ve hızla topçu ateşi, roketler ve Tayland’ın F-16 jetleriyle hava saldırısına dönüştü. Bu, 2011’deki çatışmalardan beri en kanlı olaydı.
- Kayıplar: En az 35-43 kişi öldü (çoğu sivil), 300.000’den fazla kişi yerinden edildi. Sınır hattı boyunca (yaklaşık 800 km) birden fazla noktada çatışmalar yaşandı.
- Nedenler: 19. yüzyıldan beri devam eden sınır ihtilafı; Kamboçya, Tayland’ı ihlal ve saldırı ile suçlarken, Tayland da Kamboçya’yı drone’lar ve mayınlarla provokasyon yapmakla itham etti.
Ateşkes Anlaşması
Tayland’da gözaltındaki 18 Kamboçyalı asker, çatışmalar tamamen bittikten sonra iade edilecek.
- Tarih ve Yer: 28 Temmuz 2025’te Malezya’nın Putrajaya kentinde, ASEAN Başkanı Malezya Başbakanı Enver İbrahim’in arabuluculuğunda Tayland Başbakan Vekili Phumtham Wechayachai ile Kamboçya Başbakanı Hun Manet bir araya geldi. Ateşkes, gece yarısından itibaren “acil ve koşulsuz” olarak yürürlüğe girdi.
- Ana Maddeler:
- Çatışmalara derhal son verilmesi.
- Başbakanlar, dışişleri ve savunma bakanları arasında doğrudan iletişim yeniden başlatılması.
- Ateşkesin uygulanması için üçlü mekanizma (Tayland-Kamboçya-Malezya) kurulması.
- Takip Gelişmeleri: 7 Ağustos 2025’te Kuala Lumpur’da savunma yetkilileri 13 maddelik detaylı bir anlaşma imzaladı. Buna göre:
- Sınırdaki birlikler mevcut pozisyonlarını koruyacak.
- ASEAN’dan gözlemciler yerleştirilecek.
- Provokasyon ve dezenformasyon önlenecek.
- Tayland’da gözaltındaki 18 Kamboçyalı asker, çatışmalar tamamen bittikten sonra iade edilecek.
ABD ve Çin’in Rolü
- ABD’nin Katkısı: ABD, görüşmelerin eş-organizatörüydü. Başkan Donald Trump, 26 Temmuz’da her iki liderle görüşerek ateşkesi şart koştu ve devam eden çatışmalarda %36’lık ek gümrük tarifesi tehdidinde bulundu. Bu, Tayland ve Kamboçya’nın ABD ile ticaret müzakerelerini etkiledi. Trump, ateşkesi “kendi diplomasi başarısı” olarak lanse etti ve “barışın başkanı” olduğunu iddia etti. bbc.com ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ateşkesi alkışladı ve Çin ile ortak baskı uyguladıklarını ima etti.
- Çin’in Katkısı: Çin, “aktif katılım” ve gözlemci olarak yer aldı. Kamboçya Başbakanı Hun Manet, Çin’in “yapıcı rolünü” takdir etti. Pekin, her iki ülkeyle de güçlü ekonomik bağlara sahip (Kamboçya’da Çin finanse edildiği bir deniz üssü var). Çin, 30 Temmuz’da Şanghay’da ek bir toplantı düzenleyerek ateşkesi pekiştirdi.
ABD’li Yetkilinin Açıklaması
Mesajınızdaki ifade, muhtemelen ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan (veya Rubio’nun ekibinden) gelen bir yoruma atıf yapıyor. Araştırmama göre, doğrudan bu kelimelerle bir alıntı bulunmasa da, bağlam uyumlu: ABD yetkilileri, Çin’in beklenmedik derecede yapıcı katılımını “sürpriz” olarak nitelendirdi. Örneğin:
- CNA haberine göre, ABD’nin Çin’le “ortak baskı” uygulaması, Washington’da “beklenmedik bir işbirliği” olarak görüldü; çünkü her iki ülke Güneydoğu Asya’da rekabet halindeydi.
- Reuters’a göre, Trump’ın çağrısı tıkanmayı açtı, ancak Çin’in arabuluculuk teklifi (başlangıçta Tayland tarafından reddedilmişti) sonradan kabul edildi ve bu “beklenmedik” bir gelişmeydi.
Bu, ABD-Çin rekabetinin (ticaret savaşları ve Pasifik’teki nüfuz mücadelesi) ortasında nadir bir “kazan-kazan” anı olarak yorumlandı. Tayland Dışişleri Sözcüsü Nikorndej Balankura, başlangıçta “üçüncü taraf arabulucuya gerek yok” demişti, ancak baskılarla değişti.
Güncel Durum (25 Ekim 2025)
- Ateşkes büyük ölçüde tutuluyor; ASEAN gözlemcileri devrede. Ancak Tayland, Kamboçya’yı “ihlal”le (drone uçuşları ve asker yığınağı) suçlamaya devam ediyor ve uluslararası dava açtı.
- Ticaret müzakereleri ABD ile yeniden başladı; Trump, bunu “kendi zaferi” olarak pazarlıyor.
Bu olay, Güneydoğu Asya’da büyük güçlerin (ABD-Çin) dolaylı çatışmasını öne çıkarıyor.
Kaynak: Musitem Haber
