Tayland polisi, tartışmalı sınır bölgesinde Kamboçyalı protestoculara göz yaşartıcı gaz ve plastik mermiyle saldırdı.
Kamboçyalıların güvenlik bariyerlerini kaldırmak için Tayland’a geçmesinin ardından gerginlik arttı.
Her iki taraftan da onlarca kişi yaralandı.
Çatışma, Tayland’ın Sa Kaeo eyaletindeki Ban Nong Ya Kaew köyünün bir parçası olduğunu iddia ettiği, Kamboçya’nın ise Bantheay Meanchey eyaletindeki Prey Chan köyünün bir parçası olduğunu iddia ettiği tartışmalı bir sınır yerleşiminde meydana geldi.
Tayland yetkilileri geçen ay bölgeye dikenli tel örgüler ördü ve haftalardır sınırın her iki yakasından siviller protesto gösterileri düzenliyor.
Tayland ve Kamboçya, bir asırdan fazla bir süredir, 817 km’lik (508 mil) kara sınırları boyunca çeşitli belirsiz noktalarda egemenlik mücadelesi veriyor. Bu sınır, ilk olarak 1907’de Kamboçya’nın sömürgesiyken Fransa tarafından haritalandırılmıştı.
Tartışmalı bölgeler üzerindeki gerginlikler, Temmuz ayında komşular arasında on yıllardır yaşanan en şiddetli çatışmanın en az 48 kişinin ölümüne ve yüz binlerce kişinin geçici olarak yerinden edilmesine yol açmasıyla bir sınır çatışmasına dönüştü.
Çatışmalar, iki ülkenin 28 Temmuz’da Malezya’da arabuluculuk yaparak vardığı ateşkes anlaşmasının ardından sona erdi ve sınır o zamandan beri büyük ölçüde sakin kaldı.
Çarşamba günü, Kamboçya Enformasyon Bakanı Neth Pheaktra, Taylandlı yetkilileri sınırı ihlal etmekle suçladı ve “Kamboçyalı sivillere karşı göz yaşartıcı gaz, plastik mermi ve ses çıkaran cihazlar” kullandıklarını söyledi.
Tayland ordusu yaptığı açıklamada, Tayland’ın güç kullanımının, bazıları Taylandlı yetkililere sopa ve taş atan ve sapanla ateş eden yaklaşık 200 Kamboçyalı protestocunun kışkırtmasına yanıt olduğunu belirtti. Bu protestocular, Taylandlı yetkililere karşı yaralamalara yol açtı.
Tayland-Kamboçya Sınırındaki Yeni Çatışmalar:
Güncel Durum (Eylül 2025)Tayland ve Kamboçya arasındaki sınır gerilimi, tarihî tapınak anlaşmazlıkları (özellikle Preah Vihear Tapınağı) etrafında dönen uzun süredir devam eden bir sorun. 2025 yılında bu gerilim, Mayıs ayında başlayan küçük çaplı çatışmalarla şiddetlenerek Temmuz ayında tam ölçekli bir savaşa dönüştü. Temmuz sonlarında ateşkes ilan edilmesine rağmen, Eylül 2025 itibarıyla sınır hattında yeni gerginlikler ve küçük çaplı olaylar yaşanıyor. Bu olaylar, her iki tarafın da birbirini toprak ihlaliyle suçlaması, tel örgü kurma girişimleri ve sivil direnişleriyle karakterize ediliyor.
Kronoloji: Çatışmanın Ana Hatları
| Tarih | Olay | Etkiler |
|---|---|---|
| 28 Mayıs 2025 | Preah Vihear yakınlarında kısa süreli çatışma; bir Kamboçyalı asker öldü. Her iki taraf birbirini suçladı. | Sınır kapılarının kapanması, ekonomik yaptırımlar (Kamboçya Tayland mallarını yasakladı, Tayland sınır geçişlerini kısıtladı). |
| 16-23 Temmuz 2025 | Mayın patlamaları; 5 Tayland askeri yaralandı (biri bacağını kaybetti). | Büyükelçiliklerin geri çağrılması, sınırların tamamen kapanması. |
| 24-28 Temmuz 2025 | Yoğun çatışmalar: Topçu ateşi, Tayland F-16 hava saldırıları, Kamboçya BM-21 roketleri. Küme mühimmatı ve beyaz fosfor kullanımı iddiaları. | 100’den fazla ölüm (asker ve sivil), 260.000’den fazla yerinden edilme. Tayland’da 130.000, Kamboçya’da binlerce kişi tahliye edildi. |
| 28 Temmuz 2025 | Malezya arabuluculuğunda ateşkes (Kuala Lumpur’da imzalandı). ABD, Çin ve ASEAN baskısıyla sağlandı. | Sınır izleme için Malezya gözlemcileri konuşlandırıldı; ancak ihlal iddiaları devam etti. |
| 1 Ağustos 2025 | Tayland, 2 yaralı Kamboçyalı askeri iade etti; Genel Sınır Komitesi toplantısı planlandı. | Ateşkesin kırılganlığı vurgulandı; her iki taraf da sivillere yönelik ihlalleri suçladı. |
| Eylül 2025 (Başlangıç) | Taylandlı askerler, Kamboçya köylerinde (örneğin Chouk Chey) tel örgü kurmaya çalıştı; Kamboçyalı köylüler sopalarla direndi. | Köylüler bambu kulübeler ve çadırlar kurarak topraklarını korudu; gerginlik arttı. |
Eylül 2025’teki Yeni Gelişmeler
Ateşkes sonrası barışın kırılgan olduğu görülüyor. Son haftalarda, özellikle 4-16 Eylül arasında, sınır hattında yeni olaylar patlak verdi:
- 4 Eylül: Kamboçya’nın Banteay Meanchey eyaletinde (O Chrov ilçesi), Tayland askerleri tel örgü kurmaya çalıştı. Kamboçyalı köylüler (sopalar, eldivenler ve telefonlarla) direnerek askerleri geri püskürttü. Köylüler, “Yüzlerce yıldır burada yaşıyoruz, bu bizim toprağımız” diyerek uluslararası toplumu yardıma çağırdı.
- 13 Eylül: Tayland askerleri, Kamboçya köylerine jiletli tel döşemeye çalıştı; köylüler başarıyla engelledi. Kamboçya tarafı, bu girişimi “işgal” olarak nitelendirdi.
- 16 Eylül: Prey Chan köyünde 30’dan fazla Tayland askeri tel örgü hattına yaklaştı; Kamboçyalı “halk güçleri” (siviller ve yerel unsurlar) toplu direnişle askerleri geri çekilmeye zorladı. Videolarda köylülerin bambu sopalarla tel kaldırmaya çalıştığı görülüyor.
- Diğer Gözlemler: Tayland ordusu, Kamboçya dron aktivitelerini rapor etti ve Sa Kaeo eyaletinde hareketlilik izledi. Kamboçya tarafı ise Tayland’ı ses silahları (bulantı ve işitme kaybı yaratan) ve atık su püskürtme gibi “psikolojik harp” taktikleriyle suçluyor. Sınırda dron trafiği arttı, potansiyel yeni çatışma riski var.
Nedenler ve Arka Plan
- Tarihî Köken: 1904-1907 Franco-Siamese Antlaşmaları’ndaki belirsizlikler; Preah Vihear ve Ta Muen Thom tapınakları etrafında 800 km’lik sınırın %20’si belirsiz. 1962’de ICJ, Preah Vihear’ı Kamboçya’ya verdi, ancak çevre topraklar tartışmalı.
- Siyasî Boyut: Tayland’da Başbakan Paetongtarn Shinawatra, Haziran’da Hun Sen ile sızan telefon görüşmesi nedeniyle görevden alındı; bu, iç krizi tetikledi. Kamboçya’da Hun Manet, milliyetçi desteği artırdı.
- İnsanî ve Ekonomik Etkiler: Çatışmalar hastane ve okul gibi sivil alanları vurdu; gıda, su ve tarım zarar gördü. Kimyasal silah kalıntıları (beyaz fosfor) sağlık riski yaratıyor. 520.000 Kamboçyalı işçi Tayland’dan döndü; günlük kayıp milyonlarca dolar.
Uluslararası Tepkiler
- ASEAN ve BM: Malezya (2025 başkanı) arabuluculuk yaptı; BM Güvenlik Konseyi acil toplantı düzenledi, tarafsız soruşturma çağrısı yaptı.
- Diğer: ABD ekonomik baskı uyguladı; Donald Trump Nobel adaylığı önerisiyle (Hun Manet’ten) ateşkes rolü aldı. İnsan hakları grupları, küme mühimmatı kullanımını kınadı.
- Gelecek Adımlar: 4-7 Ağustos’taki Sınır Komitesi toplantısı sonrası, izleme devam ediyor; ancak milliyetçi söylemler (sosyal medyada nefret artışı) barışı zorlaştırıyor.
Kaynak: Musitem Haber
