ABD Başkanı Donald Trump, Salı günü İranlılara protestolarına devam etmeleri çağrısında bulundu ve İran’ın dinî yönetiminin yıllardır görülen en büyük gösterilere karşı baskısını sürdürdüğü bir dönemde, ayrıntı vermeden yardımın yolda olduğunu söyledi.
Trump, Truth Social’da yaptığı bir paylaşımda, “İranlı Vatanseverler, PROTESTOLARINIZA DEVAM EDİN – KURUMLARINIZI ELE GEÇİRİN!!!… YARDIM YOLDA,” dedi ve protestocuların “anlamsızca öldürülmesi” durana kadar İranlı yetkililerle tüm görüşmelerini iptal ettiğini ekledi.
“Yardım yolda” ifadesiyle ne kastettiği sorulduğunda Trump, gazetecilere bunu kendilerinin anlaması gerektiğini söyledi. Beyaz Saray basın sözcüsü Karoline Leavitt, Trump’ın Salı günü daha önce İran’la ilgili düzenlenen ve düzenli bir bilgilendirme toplantısı olarak tanımlanan ulusal güvenlik toplantısına katılmadığını belirtti.
Kötü ekonomik koşulların tetiklediği huzursuzluk, İran yöneticileri için en az üç yıldır karşılaşılan en büyük iç meydan okuma oldu ve geçen yıl İsrail ve ABD’nin saldırılarından sonra yoğunlaşan uluslararası baskı döneminde ortaya çıktı.
ABD başkanının paylaşımının ardından, İran güvenlik şefi Ali Larijani, sosyal medya platformu X’te Trump ve İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun İran halkının “başlıca katilleri” olduğunu söyledi.
Bir İranlı yetkili, protestolarda yaklaşık 2.000 kişinin öldüğünü söyledi; bu, yetkililerin iki haftadan fazla süren ülke çapındaki huzursuzluktan sonra ilk kez genel bir ölüm sayısı vermesi oldu.
ABD merkezli insan hakları grubu HRANA, teyit ettiği 2.003 ölümden 1.850’sinin protestocu olduğunu söyledi. Pazartesi günü verdiği rakama göre önemli bir artışla 16.784 kişinin gözaltına alındığını belirtti.
TRUMP İTHALAT TARİFELERİNİ AÇIKLADI
Pazartesi akşamı Trump, İran ile iş yapan herhangi bir ülkeden gelen ürünlere %25 ithalat vergisi uygulayacağını açıkladı. Trump ayrıca, İran’ı baskı nedeniyle cezalandırmak için daha fazla askeri müdahale seçeneğini de değerlendirdiğini söyledi.
Tahran, Trump’ın gümrük vergileri açıklamasına henüz kamuoyuna açık bir yanıt vermedi, ancak Çin tarafından hızla eleştirildi. Zaten ağır ABD yaptırımları altında olan İran, petrolünün büyük bir kısmını Çin’e ihraç ediyor; Türkiye, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan da diğer önemli ticaret ortakları arasında yer alıyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi Pazartesi günü yaptığı açıklamada, protestolar sırasında ABD özel temsilcisi Steve Witkoff ile iletişimini sürdürdüğünü ve Tahran’ın Washington tarafından önerilen fikirleri incelediğini söyledi.
Axios’un haberine göre, Witkoff hafta sonu İran’ın son şahının sürgündeki oğlu ve parçalanmış muhalefetin önde gelen isimlerinden Rıza Pehlevi ile görüştü. Pehlevi, Trump’tan müdahale etmesini istedi.
İranlı yetkililer, ABD ve İsrail’i huzursuzluğu kışkırtmakla suçladı.
Rusya Salı günü, İran’ın iç siyasetine yönelik “yıkıcı dış müdahaleyi” kınayarak, geçen yılki ABD saldırılarının tekrarının Ortadoğu ve uluslararası güvenlik için “felaket sonuçlar” doğuracağını söyledi.
ÇATLAMA İŞARETİ YOK
Protestolara, ekonomik gerilimlere ve yıllarca süren dış baskıya rağmen, 1979 İslam Devrimi’nden bu yana iktidarda olan dinî sistemi yıkabilecek güvenlik elitinde henüz bir çatlama belirtisi yok.
İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya, baskılara protesto amacıyla İran büyükelçilerini çağırdı.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, X’te yaptığı paylaşımda, “İran’daki artan kayıp sayısı dehşet verici” dedi.
On yıllardır Ortadoğu’nun en güçlü devletlerinden biri olan İran’da bundan sonra ne olacağına dair uluslararası belirsizliğin altını çizen Alman Şansölyesi Friedrich Merz, hükümetin düşeceğine inandığını söyledi.
“Sanırım bu rejimin son günlerine ve haftalarına tanık oluyoruz,” dedi ve eğer iktidarını şiddet yoluyla korumak zorunda kaldıysa, “fiilen sonuna geldiğini” ekledi.
Araqchi, Merz’in eleştirilerini reddederek Berlin’i çifte standart uygulamakla suçladı ve “her türlü güvenilirliğini yok ettiğini” söyledi.
İNSAN HAKLARI GRUBU, PROTESTOLARDA SUÇLANAN ADAMİN İDAM EDİLECEĞİNİ SÖYLEDİ
Protestolar, 28 Aralık’ta para biriminin değerindeki düşüş nedeniyle başladı ve daha geniş gösterilere ve dinî yönetimin yıkılması çağrılarına dönüştü.
İran yetkilileri, hem baskı uygulayarak hem de ekonomik sorunlarla ilgili protestoları meşru olarak nitelendirerek ikili bir yaklaşım sergiledi.
İranlı Kürt insan hakları grubu Hengaw, Karaj şehrindeki protestolarla bağlantılı olarak tutuklanan 26 yaşındaki Erfan Soltani’nin Çarşamba günü idam edileceğini bildirdi. Hengaw’ın aileye yakın bir kaynağa dayandırarak verdiği habere göre, yetkililer aileye idam cezasının kesinleştiğini söylemişti.
Reuters bu haberi bağımsız olarak doğrulayamadı. Devlet medyası şu ana kadar herhangi bir idam cezası haberi vermedi.
Yazd’ın merkez bölgesini temsil eden Parlamento üyesi Mohammadreza Sabaghian, hükümetin halkın memnuniyetsizliğini gidermesi gerektiğini, aksi takdirde “aynı olayların daha büyük bir yoğunlukla yaşanacağın
Kaynak: Musitem Haber
